نقش میانجی گری تاب آوری و توانمندسازی کارکنان در رابطه بین رهبری تحول آفرین و عملکرد نوآورانه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه صنعتی مالک اشتر

2 استادیار دانشگاه صنعتی مالک اشتر

3 دانشجوی دکتری مدیریت دانشگاه صنعتی مالک اشتر

4 دانشجوی دکتری مدیریت، دانشگاه تهران، پردیس فارابی قم

چکیده

سازمان‌های امروزی برای رویارویی با محیط پویای پیرامون خود، نیازمند انعطاف‌پ ذیری، چابکی و عملکرد نوآورانه می‌ باشند؛ به همین سبب بایستی سبک رهبری مناسب و تأثیرگذار بر عملکرد نوآورانه را پیش گیرند. این تحقیق، به بررسی تأثیر رهبری تحول‌ آفرین بر عملکرد نوآورانه با توجه به نقش میانجی توانمندسازی و تاب‌آوری پرداخته است. جامعۀ آماری این تحقیق، کارکنان یک سازمان دولتی می ‌باشد. نتایج حاصل بر پایۀ 210 پرسشنامه گردآوری‌ شده حاکی از آن است که، رهبری تحول‌ آفرین بر عملکرد نوآورانه، توانمندسازی و تاب‌ آوری اثر مستقیم و معنی‌داری دارد و همچنین تاب‌آوری بر توانمندسازی اثر مستقیم و معنی‌داری دارد. دیگر یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که رهبری تحول‌آفرین بر عملکرد نوآورانه با نقش میانجی توانمندسازی و رهبری تحول‌ آفرین بر توانمندسازی با نقش میانجی تاب‌ آوری، و تاب‌ آوری بر عملکرد نوآورانه با نقش میانجی توانمندسازی تأثیرگذار بوده است. همچنین تاب‌ آوری و توانمندسازی بر عملکرد نوآورانه تأثیر مستقیم نداشته است و میانجی تاب ‌آوری نتوانسته است نقش تسهیل‌ گری را بین رهبری تحول ‌آفرین و عملکرد نوآورانه ایفا کند. درنهایت، پیشنهادهای کاربردی حاصل از نتایج تحقیق، جهت ارتقای عملکرد نوآورانه در جامعه هدف، ارائه شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


آریانفر، مسعود (1393)، بررسی تأثیر انگیزه­های فردی بر رفتار به اشتراک­گذاری دانش با توجه به نقش تعدیل­کنندگیارزش­ها (مورد مطالعه: جامعۀ مجازی ایده شهر)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، پردیس فارابی دانشگاه تهران.

جزینی، علی­رضا و نوائی، مجید (1392)، تأثیر سبک رهبری تحول­آفرین بر نوآوری سازمانی در سازمان پلیس، فصلنامۀ انتظام اجتماعی، 5(3)، 31-49

حاتمی، سکینه و دستار، حسین(1391)، تبیین نقش یادگیری در بهره­وری نیروی انسانی از طریق توانمندسازی، مجلۀ پژوهش­های مدیریت منابع انسانی، شمارۀ 11، صص: 27-54

حاجی ملامیرزایی، حمید؛ خادم، سیدمهدی؛ فلاح نوش­آبادی، مهدی و رحمتی، داریوش(1394)، تأثیر رفتار توانمندسازی رهبری بر مقاصد رفتاری و نگرش کارکنان با واسطه­گری توانمندسازی روان­شناختی، فصلنامۀ مطالعات رفتار سازمانی، سال چهارم، شمارۀ 1(شماره پیاپی12)، صص:75-95

حق رنجبر، فرخ؛ کاکاوند، علی­رضا؛ برجعلی، احمد و برماس، حامد (1390)، تاب‌آوری و کیفیت زندگی مادران دارای فرزندان کم­توان ذهنی، فصلنامۀ سلامت و روان­شناسی، دورۀ 1، شمارۀ 1، بهار 1390، صص: 177-187

رضائیان، علی(1390)، تیم­سازی در قرن بیست­ویکم (مدیریت رفتار سازمانی پیشرفته)، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها (سمت)، چاپ سوم.

شفیع­زاده، رقیه(1391)، رابطه تاب‌آوری با پنج عامل بزرگ شخصیت،دانش و پژوهش در روان­شناسی کاربردی، سال سیزدهم، شمارۀ 3، پائیز 1391(پیاپی49)، صص: 95-102

صفایی شکیب، علی؛ عبدالملکی، بابک؛ حسین­زاده، سیدعلی­اکبر و موسیوند، مریم(1394)، اثر رهبری تحول­گرا بر تعالی سازمانی با نقش واسطه­ای توانمندسازی ساختاری و روان­شناختی کارکنان، فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی(ویژه نامه)، سال چهارم، شمارۀ 5 (شماره پیاپی 16)، صص:1-24

قلی­پور، آرین؛ پورعزت، علی‌اصغر و حضرتی، محمود (1388بررسی تأثیر رهبری خدمت‌گزار بر اعتماد سازمانی و توانمندسازی در سازمان‌های دولتی، نشریۀ مدیریت دولتی، دورۀ 1، ش 2، صص
103-118.

کردنائیچ، اسداله؛ بخشی ­زاده، علی­رضا و فتح­ الهی، مهدی(1394)، بررسی تأثیر توانمندسازی روان­شناختی بر توانمندسازی ساختاری،فصلنامۀ مطالعات رفتار سازمانی، سال چهارم، شمارۀ 3 (شماره پیاپی 14)، صص:97-119

مرادی، محمود؛ ولی­پور، محمدعلی؛ یاکیده، کیخسرو؛ صفردوست، عاطیه و عبداللهیان، فرزانه (1392)، بررسی نقش ظرفیت جذب دانش بر عملکرد نوآورانه سازمان­ها (مطالعه موردی: شرکت­های داروسازی و شرکت­های بیمه حاضر در بورس اوراق بهادار تهران)، چشم ­انداز مدیریت بازرگانی، 46(13)، 102-79.

میرکمالی، محمد و چوپانی، حیدر (1390)، رابطۀ بین رهبری تحول‌آفرین با گرایش به نوآوری سازمانی در شرکت بیمه­ای،پژوهشنامۀ بیمه (صنعت بیمه سابق)، 26(3)، 155-181

نصر اصفهانی، علی؛ غضنفری، احمد و عامری­ نسب، سیامک (1392)، رابطۀ بین رهبری اخلاقی و توانمندسازی کارکنان، دوفصلنامۀ پژوهش های مدیریت منابع انسانی دانشگاه جامع امام حسین(ع)، سال پنجم، شمارۀ 1(شمارۀ پیاپی 13)، صص : 107-128

یزدانی، امین(1391)، بررسی رابطه ویژگی­های شخصیتی سرسختی و تاب‌آوری با موفقیت تحصیلی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی ارتش در سال ۱۳۹۱، پایان‌نامۀ دکترای پزشکی عمومی، دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران.

Alshamri. A.A, Rasli. A, Alnajem. M, Arshad. A.Sh. (2014), An exploratory study on the relationship between organizational innovation and performance of non-profit organizations in Saudi Arabia, Procedia-Social and Behavioral Sciences, 129. 250-256

Armbruster, H., Bikfalvi, A., Kinkal, S. & Lay, G. (2008). Organizational innovation: The challenge of measuring non-technical innovation in larg- scale surveys. Technovation, 28, 644-657.

Barton, Harry. Barton, Lisac (2011). Psychological Empowerment and Workplace Learning : An Empirical Study of Saudi Telecom Company, European Journal of Economics, Finance and Administrative Sciences. Vol. 42 . 53-67

Bass, B.M (1985). Leadership and performance beyond expectations. New York, NY: Free Press.

Bernard, M. Bass, R. E. R. (2006). Transformational Leadership (second,P.296). New Jersey: Taylor & Francis.

Campbell-sills, L., Cohen, Sh.L., Stein, M.B.(2006). Relationship or resilience to personality, coping, and psychiatric symptoms in young adults. Behaviour Research and Therapy,44, 585-599

Conner, M., & Davidson, J.R.T.(2003). Development of a new resilience scale: the Conner-Davidson Resilience Scale(CD_RISC). Depression and Anxiety, 18, 76-82

Ducket, H. Macfarlane, E(2003), Emotional intelligence and transformational leadership in retailing. Leadership & Organization Development Journal,24,309-317

Fernandez, S & Moldogaziev, T (2011). A Causal Model of the Empowerment Process: Exploring the Links Between Empowerment Practices, Employee cognitions, and Behavioral Outcomes. 11th National Public Management Research Conference, Maxwell School, Syracuse, New York, June2-4.

Fornel, C.; Larcker, D. F. (1981). Evaluting structural equations models with unobservable variables and measurement error. Marketing Research. 18(1), 39-50.

Friborg O, Hjemdal O, Rosenvinge OH, Martinussen M, Aslaksen M, Flaten MA.(2006). Resilience as a moderator of pain and stress. Psychosomatic Res.61(2), 213-219

Garcia-Morales V.J, Jimenez M.B and Gutierrez- Gutierrez, L.,(2012), Transformational leadership influence on organizational performance through organizational learning and innovation. Journal of Business Research,65, 1040-1050

Gatignon, H., Tushman, M.L., Smith, W., and Anderson, P.(2002). A Structural Approach to Assessing innovation : construct Development of Innovation locus, Type, and Characteristics. Journal of Management Science, 48(9), 1103-1122

Gumusluoglu, L., Ilsev, A. (2009). Transformational Leadership Organizational Creativity, and Organizational innovation, Journal of Business Research, NO. 62, 461-473

Harms, P. D., & Credé, M. (2010). Emotional Intelligence and Transformational and Transactional Leadership: A Meta-Analysis. Journal of Leadershi p & Organizational Studies , 17 (1), 5–17.

Horwitz, I.B., Horwitz, S.K.,Daram, P., Brandt, M.L., Brunicardi, F.C. And Awad, S.S. (2008). Transformational, transactional, and Passive-avoidant leadership characteristics of a surgical resident cohort; Analysis using the multifactor leadership questionnaire and implications for improving surgical education curriculums, Journal of Surgical Research, 148(1), 49-59

Huang, J. W., & Li, Y. H. (2009). the mediating effect of knowledge management on social interaction and innovation performance. international journal of manpower. 30(3), 285-301

Hung, R.Y.Y., Lien, B.Y.H., Yang, B., Wu, C, M & Kue.Y.M. (2011). Impact of TQM and organizational learning on innovation performance in the high- tech industry. International business review, 20(2), 213-225

Hurmelinna - Laukkanen , P., Sainio, L.M., and Jauhiainen , T .(2008). Appropriability Regime for Radical and Incremental Innovations. R&D Management,38(3),278-289

Horwitz, I. B., Horwitz, S. K., Daram, P., Brandt, M. L., Brunicardi, F. C., & Awad, S. S. (2008). Transformational , transactional , and passive-avoidant leadership characteristics of a surgical resident cohort ; Analysis using the multifactor leadership questionnaire and implications for improving surgical education curriculums. Journal of Surgical Research , 148 (1), 49-59.

Jimenez, D., Valle, R.S.(2011). Innovation, Organizational learning, and Performance. Journal of Business Research,64, 408-417

Jung, D. I.,Chow, C. & Wu, A. (2003).The role of transformational leadership in enhancing organizational innovation: Hypotheses and some preliminary findings, The Leadership Quarterly, NO.14, 525–544.

Kaplan HB. (2002). Toward the understanding of resilience: A critical review of definitions and models, in MD Glantz & JL Johnson (eds), Resilience and development: Positive life adaptations, Plenum, NewYork.

Kim, Sung-gun, and Joongwha Kim .(2015) Integration Strategy, Transformational Leadership and Organozational Commitment in Korea’s Coorporate Split-Offs. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 109 (January 2014): 1353–64

Krishnam, V, R. (2012). Transformational leadership and personal outcomes: empowerment as mediator, Leadership & Organization Development Journal, vol7, 656 – 672.

lamond, A.L., Depp, C.A., Allison, M., Langer, R., Reichstadt, J., Moore, D.J., Goldshan, Sh. , Ganiats, T.G & Jeste, D.V.(2009). Measurement and predictors of resilience among community – dwelling older women. Journal of psychiatric Research, 43, 148-156.

Mishra, Bijaya. Uday, Bhaskar A. (2010). Empowerment: a Necessary Attribute of a Learning Organization?, Organizations and Markets in Emerging Economies. Vol. 1, No. (2/2), 48-70

Mishra. Aneil & Spreitzer, (1997). Gretchenm, Survivor Responses to Downsizing: TheMitigating Effect of Trust and Empowerment, Southern California Studies Center.

Moriano, J.A, Molero, F. (2011). The influence of transformational leadership and organizational identification on entrepreneurship . International Entrepreneurship and Management Journal. Vol 10, Issue 1, 103-119

Naranjo-Gil, D. (2009). The influence of environmental and organizational factors on innovation adoptions: Consequences for performance in public sector organizations. Technovation, 29, 18-81

Nielsen, k., & Cleal, B. (2011). Under which conditions do middle managers exhibit transformational leadership behaviors? An experience sampling method study on the predictors of transformational leadership behaviors. The Leadership Quarterly , 22 (2), 344-352.

Nusair, N, Ababneh, R, Kyang Bae, Y. (2011). The impact of transformational leadership style on innovation as perceived by public employees in Jordan, International Journal of Commerce and Management, Vol. 32, 656-672.

Rogers, E.M. (2003). Diffusion of innovations. The Free Press, New York

Salem, I., Kattara. H. (2015).Transformational Leadership: Relationship to Job Stress and Job Burnout in Five-Star Hotels. Tourism and Hospitality Research, 1-14

Skerlavaj, M., Song, J. H. & Youngmin, L. (2010). Organizational learning culture, innovative culture and innovations in south Korean firms. Expert systems with applications, 37, 6390-6403

Stokke, Hildegunn (2008). Productivity Growth and Organizational Learning, Review of Development Economics, Vol. 12, No. 4. 764-778

Wallapha, A, saowanee, S, Tang, KN. (2015). Development of leadership soft skills Among Educational Administrators, Procedia-Social and Behavioral Sciences, 186, 331-336

Yang, S-B , Choi, S (2009) Employee empowerment and team performance: Autonomy, responsibility, information, and creativity, Team Performance Management: An International Journal, Vol. 15 , Iss: 5/6, 289 - 301