بررسی نقش واسطه‌ای قرارداد روان‌شناختی در ارتباط میان رهبری توزیعی و تسهیم دانش

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مدیریت اموزشی دانشکده مدیریت دانشگاه خوارزمی تهران(نویسنده مسئول)

2 دانشیار گروه مدیریت اموزشی دانشکده مدیریت دانشگاه خوارزمی تهران

3 کارشناسی ارشد رشته مدیریت اموزشی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

چکیده

پژوهش حاضر باهدف تبیین نقش رهبری توزیع‌شده بر تسهیم دانش با نقش میانجی قرارداد روان‌شناختی بین همۀ دبیران دورۀ دوم متوسطۀ شهر تهران انجام‌ شده است. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوة گردآوری داده‌ها توصیفی از نوع همبستگی است و جامعۀ آماری شامل کلیۀ مدارس دورۀ دوم متوسطۀ شهر تهران به تعداد 355 مدرسه و 10656 معلم بوده است که از بین آنها 370 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های رهبری توزیع‌شده ایلمور، قرارداد روان‌شناختی رابینسون و روسو و پرسشنامۀ محقق‌ساختۀ تسهیم دانش با روایی و پایایی مناسب استفاده شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آمار توصیفی و مدل‌یابی معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزارهای آماری spss و lisrel استفاده شد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که رهبری توزیع‌شده به‌صورت‌مستقیم و غیرمستقیم با نقش واسطه‌ای قرارداد روان‌شناختی بر تسهیم دانش اثرگذار است. همچنین قرارداد روان‌شناختی نیز بر تسهیم دانش، تأثیر قابل‌توجهی دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


آریازند، علی‌رضا (1389)، ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ داﻧﺶ در تصمیم‌گیری‌های ﻣﺪﻳﺮان ﻣﺪارس ﺳﺎزﻣﺎن  آموزش‌وپرورش ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان، فصلنامۀ مدیریت، 7(17):‌ 81-66.

امین‌بیدختی، علی‌اکبر؛ مکوندحسینی، شاهرخ و احسانی، زهرا (1390)، بررسی رابطۀ بین فرهنگ سازمانی و مدیریت دانش در سازمان آموزش‌وپرورش شهرستان سمنان، فصلنامۀ راهبرد. 20(59): 216-191.

چیت­سازیان، علیرضا؛ بادپر، هدی و قاسمی، زینب (1393)، بررسی اثر رضایت از قراردادهای روان‌شناختی بر ابعاد نگرشی و رفتاری، فصلنامه مطالعات مدیریت بهبود و تحول، 23(73): 195-120.

حسینی، سیدمجتبی و دانایی‌فرد، حسن(1391)، تأثیر رفتار شهروندی سازمانی بر تسهیم دانش: مطالعۀ نقش میانجی فرهنگ سازمانی، فصلنامۀ علوم مدیریت ایران، 7(28): 130-109.

خلیفه‌سلطانی، حشمت؛ حسینی، مجتبی و عسگری، ناصر(1389)، سبک‌های رهبری توانمندساز مدیریت دانش، فصلنامۀ پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 2(3 و4): 166-149.

زرینه، محمد‌میلاد (1393)، بررسی رابطه بین قرارداد روان‌شناختی، رهبری تحول‌آفرین و  تعهد سازمانی کارکنان (مطالعه موردی: سازمان پژوهش‌های  علمی و صنعتی ایران)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور(چاپ‌نشده).

عباسیان، عبدالحسین(1390)، ارائه الگوی رهبری توزیعی با پیشرفت تحصیلی در مدارس راهنمایی پسرانۀ شهر تهران، رسالۀ دکتری دانشگاه شهید بهشتی(چاپ‌نشده).

عموزاده خلیلی، مجید و اسکندری، راضیه (1391)، ارزیابی رابطه رهبری تحول‌آفرین و تسهیم دانش کارکنان، مطالعه موردی :شرکت گاز استان مازندران، سومین کنفرانس مدیریت اجرایی، 24 و 25 مهرماه، دانشکدۀ مدیریت دانشگاه تهران: 12-1.

فقیهی‌پور، جواد؛ فقیهی‌پور، سمیه و کریمی‌جعفری، فاطمه (1394)، دستنامۀ قرارداد روان‌شناختی، تهران: انتشارات دارالفنون. چاپ اول.

قادری، اسماعیل (1388)، رهبری تحول‌آفرین، رکن اصلی در توسعه و ارتقای هوش سازمانی، عصر مدیریت، 4( 12-13): 92-86.

کالست، ﻛﺎﺭﻝ (1999)، ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺩﺍﻧﺶ ﺍﺯ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﻳﻚ ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻯ ﺗﺠﺎﺭﻯ، ﺗﺮﺟﻤﺔ ﺻﺪﻳﻘﻪ ﺍﺣﻤﺪﻯ ﻓﺼﻴﺢ (1383). ﻓﺼلنامۀ ﻋﻠﻮﻡ اطلاع‌رسانی، 18(3و4): 104-111.

کرمی‌پور، محمدرضا (1382)، معلم، مدیریت دانش و آموزش، مجلۀ توسعۀ مدیریت، 11(49).

کشاورزی، علی‌حسین (1386)، موانع و تسهیل‌کننده‌های تسهیم دانش در سازمان‌ها، اولین کنفرانس ملی مدیریت دانش، 13 و 14 بهمن، تهران: مرکز همایش‌های بین‌المللی رازی.

کولیوند، حسن و زراعتی، محسن (1394)، بررسی نقش اعتماد میان‌فردی در تسهیم دانش سازمانی، فصلنامۀ مطالعات منابع انسانی، 5(15): 124-109.

مرادی، محسن؛ کریمی‌مزیدی، احمدرضا و گلستانی‌نیا، مجتبی (1392)، ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻘﺶ ﻗﺮارداد روان‌شناختی رابطه‌ای در اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﺮﻣﺎﻳﺔ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ راﺑﻄﻪ‌ای و اﺛﺮ آن ﺑﺮ رﻓﺘﺎر ﺗﺴﻬﻴﻢ دانش، پژوهش‌نامۀ مدیریت تحول، 5(9): 155-134.

ناظم، فتاح و پورشفیعی، دانش( 1391)، بررسی رابطه سبک رهبری عمل‌گرا و تحول‌گرا با مدیریت سرمایه فکری در سازمان آموزش‌وپرورش.فصلنامۀ رهبری و مدیریت آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار، 6(1): 145-160.

 یاسینی، علی(1392آزمون الگویی برای پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان بر اساس سبک رهبری توزیع‌شده، رسالۀ دکتری، دانشگاه خوارزمی تهران (چاپ‌نشده).

یاسینی، علی؛ زین‌آبادی، حسن‌رضا؛ نوه‌ابراهیم، عبدالله و آراسته، حمیدرضا (1391)، ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻘﺶ میانجیگری اﺣﺴﺎس ﻛﺎرآﻣﺪی در ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬاری ﺳﺒﻚ رﻫﺒﺮی توزیع‌شده ﺑﺮ ﺗﻌﻬﺪ حرفه‌ای و رﺿﺎﻳﺖ ﺷﻐﻠﻲ ﻛﺎرﻛﻨﺎن ﻣﺪارس دوﻟﺘﻲ، فصلنامۀ مدیریت دولتی، 4(12): 148-139.  

یوسفی، سجاد؛ مرادی، مرتضی و تیشه‌ورز دایم، محمدکاظم (1389)، نقش تعهد سازمانی کارکنان در تسهیم دانش، فصلنامۀ توسعۀ سازمانی پلیس، 7 (30): 23-36.

Alavi, M,. & Leidner D. E. (2001). Review: Knowledge management and knowledge management systems: conceptual foundations and research issues, MS Quarterly, 25(1): 107-132.

Anvari  R., Wan Ismail W. K., & Ungku A. U. N. (2010). Strategic training practices, effective organizational commitment, and turnover intention: The mediating role of psychological contract. African Journal of Business Management. 4(15): 3391-3405.

Argote, L., Ingram, P., Levine, J. M., & Moreland, R. L. (2000). Knowledge transfer in organizations: Learning from the expertise of others. Organisational Behavior and Human Decision Processes, 82(1), 1–8.

Bal, P. M., Jansen, P. G., Van Der Velde, M. E., de Lange, A. H., & Rousseau, D. M. (2010). The role of future time perspective in psychological contracts: A study among older workers. Journal of Vocational Behavior, 76(3), 474-486.‏

Bartol, K. M., & Srivastava, A. (2002). Encouraging knowledge sharing: the role of organizational reward systems. Journal of Leadership and Organization Studies, 9(1), 64–76. doi:10.1177/107179190200900105.

Bartol, K. M.; Liu, W.; Zeng, X., & Wu, K. (2009). Social exchange and knowledge sharing among knowledge workers: the moderating role of perceived job security. Management and Organization Review, 5(2), 223-240. doi:10.1111/j.1740-8784.2009.00146.x

Bennett, N., Wise, C., Woods, P.A., & Harvey, J. A. (2003). Distributed Leadership: A Review of Literature. National College for School Leadership.

Boateng, H., & Agyemang, F. G. (2014). A qualitative insight into key determinants of knowledge sharing in a public sector institution in Ghana. Information Development, 0266666914525650.

Bolden, R. (2007). Destributed leadership. University of Exeter Discussion Papers in Management, paper number 07/02, ISSN 1472 2939

Brown, L. A. (2007). Extra role time organizational citizenship behavior, expectations for reciprocity, and burnout: potential organizational influence via organizational support and psychological contract fulfillment (Doctoral dissertation, Northwestern University).

Elmore, R. F. (2001). Building a new structure for school leadership (1-46). Washington, DC: Albert Shanker Institute.

Elmore,Richard f. (2000).Bulding a new structure for school leadership. American Educator, 23 (4), 6-13.

Firestone W. A., & Martinez M. C. (2007). Districts, teacher leaders, and distributed leadership: Changing instructional practice. Leadership and Policy in Schools, 6, 3-35.

Gordon, Z. V. (2005). The effect of distributed leadership on student achievement (Doctoral dissertation, Central Connecticut State University).

 Gronn, P. (2000). Distributed properties: a new architecture for leadership, Educational Management and Administration. 28(3). pp. 317-38.

Groon, P.(2002). Distributed leadership as a unit of analisis. The Leadership Quartly, 13(4), 423-451.

Hallinger, P., & Heck, R. (2003). Understanding the contribution of leadership to school improvement. Learning to read critically in educational leadership and management, 215-235.

Harris, A. (2004). Distributed Leadership and School Improvement.Educational Management Administration & Leadership, 32(1), 11–24.

Harris, A. (2009). Distributed leadership: Different perspectives. Dordrecht, Netherlands: Springer Press.

Hayat, A., Hasanvand, M. M., Nikakhlag, S., & Dehghani, M. R. (2015). The role of leadership styles in knowledge management processes. Journal of Health Management and Informatics, 2(2), 41-46.‏

Hicks, R., Dattero, R. & Galup, S. (2007).A Metaphor for Knowledge Management: Explicit Islands in a Tacit Sea. Journal of Knowledge Management, Vol. 11, No. 1, pp. 5-16.

Holdt, C. P. ( 2007). Knowledge Sharing: Moving away from the Obsession with Best Practices. Journal of Knowledge Management , 11)1(, 36-47.

Hsu, I. C. (2008). Knowledge sharing practices as a facilitating factor for improving organizational performance through human capital: A preliminary test. Expert Systems with applications, 35(3), 1316-1326.

 Huang, C. C. (2009). Knowledge sharing and group cohesiveness on performance: An empirical study of technology R&D teams in Taiwan. Technovation, 29(11), 786-797.‏

Hulsheger, U. R., Anderson, N. & Salgado, J. F. (2009). Team-level predictors of innovation at work: a comprehensive meta-analysis spanning three decades of research. Journal of APPlied Psychology, 94( 5):1128-45.

Islam, M. A., Ikeda, M., & Islam, M. M. (2013). Knowledge sharing behaviour influences A study of Information Science and Library Management faculties in Bangladesh. IFLA journal, 39(3), 221-234.

Jaimes, I. J. (2009). Distributed leadership practices in schools: Effect on the development of teacher leadership-a case study (Doctoral dissertation, University of Southern California).

Kotter, J. (1973). The psychological contract. California Management Review, 15(3), 91–99.

Lee, D. J., & Ahn, J. H. (2007). Reward systems for intra-organizational knowledge sharing. European Journal of Operational Research, 180(2), 938-956.

Lee, H., & Choi, B. (2003). Knowledge management enablers, processes, and organizational performance: An integrative view and empirical examination. Journal of management information systems, 20(1), 179-228.‏

Lee, J. N. (2001). The impact of knowledge sharing, organizational capability and partnership quality on IS outsourcing success. Information & Management, 38(5), 323-335.‏

Lester, S. W.; Kickul, J. R., & Bergmann, T. J. (2007). Managing employee perceptions of the psychological contract over time: the role of employer social accounts and contract fulfillment. Journal of Organizational Behavior, 28(2), 191208. doi: 10.1002/job.410.

Lin, M. J. J., Hung, S. W., & Chen, C. J. (2009). Fostering the determinants of knowledge sharing in professional virtual communities. Computers in Human Behavior, 25(4), 929-939.‏

Lin, W. (2008). The exploration factors of affecting knowledge sharing - The case of Taiwan's high-tech industry. Expert Systems with Applications; 35(3): 661–676.

Lin, H. F. (2007). Effects of extrinsic and intrinsic motivation on employee knowledge sharing intentions. Journal of information science. pp. 1–15

Matzler, K., Rier, M., Hinterhuber, H. H., Renzl, B., & Stadler, C. (2005). Methods and concepts in management: Significance, satisfaction and suggestions for further research – Perspective from Germany, Austria and Switzerland. Strategic Change, 14, 1–13.

Morrison, E. W., & Robinson, S. L. (1997). When employees feel betrayed: a model of how psychological contract violation develops. Academy of management review, 22(1), 226-256.

O'Donohue, W., Donohue, R., & Grimmer, M. (2007). Research into the psychological contract: Two Australian perspectives. Human Resource Development International, 10(3), 301-318.‏

Parks, J. M., & Kidder, D. L. (1994). Till Death Us Do Part..." Changing Work Relationships in the 1990s. Journal of Organizational Behavior (1986-1998), 111.

Politis, J. D. (2001). The relationship of various leadership styles to knowledge management. Leadership & Organization Development Journal, 22(8), 354-364.‏

Robinson, V. (2008) . Forging the links between distributed leadership and educational outcomes . Journal of Educational Administration. 46(2), 241-256.

Rousseau, D. M.  (1995). Psychological contracts in organizations: understanding written and unwritten agreements, Thousand Oaks, CA: Sage.

Rousseau, D. M. (1989). Psychological and implied contracts in organizations. Employee Responsibilities and Rights Journal, 2(2), 121-139. doi: 10.1007/bf01384942

Schein, E. (1965). Organisational psychology. Unglued cliffs: New Jersey, Prentice-Hall Inc.

Senge, P. M. (2006). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization. New York: Currency.

Smith, K. G., & Hitt, M. A. (2005). Great minds in management : the process of theory development. Oxford ; New York: Oxford University Press.

Spillane, J. P., Halverson, R., & Diamond, J. B. (2004). Towards a theory of leadership practice: A distributed perspective. Journal of curriculum studies, 36(1), 3-34.

Storey, A. (2004). The problem of distributed leadership schools. Leadership and management, 24(4), 249-265.

Van den Hooff, B., & De Ridder, J. A. (2004). Knowledge sharing in context: the influence of organizational commitment, communication climate and CMC use on knowledge sharing. Journal of knowledge management, 8(6), 117-130.‏

Verona, G., Prandelli, E., & Sawhney, M. (2006). Innovation and virtual environments: Toward virtual knowledge brokers. Organization Studies, 27(6),765–788.

Wu, C. M., & Chen, T. J. (2015). Psychological contract fulfillment in the hotel workplace: Empowering leadership, knowledge exchange, and service performance. International Journal of Hospitality Management, 48, 27-38.