خویشاوندسالاری سازمانی در نهادهای دولتی؛مفهوم‌پردازی، عوامل مؤثر و پیشامدها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

چکیده

خویشاوندسالاری سازمانی، مجموعه­ای از فرایندهای روان­شناختی و جامعه­شناختی است که با ملاحظات خانوادگی و رفیق‌بازی موجود در محیط درونی و بیرونی یک سازمان در ارتباط است و بیانگر وجود فساد اداری، تبعیض و تأثیر رابطه به‌جای ضابطه در اجرای امور سازمان­هاست. این مطالعه درصدد است تا با استفاده از روش پژوهش کیفی و به‌کارگیری راهبرد نظریه‌پردازی داده‌بنیاد به ارائۀ الگویی از خویشاوندسالاری سازمانی در نهادهای بخش دولتی بپردازد و عوامل مؤثر بر بروز این رفتار و پیشامدهای سازمانی حاصل از آن را شناسایی و تشریح کند. در این راستا، با چهارده تن از مدیران ارشد پنج سازمان­ دولتی استان بوشهر به‌عنوان نمونه آماری به‌صورت نظری و هدف‌مند و به شیوۀ نیمه‌ساختاریافته مصاحبه شد و متن­های مصاحبه در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج، نشان داد که نگرش رابطه­گرا به‌عنوان پدیده محوری و در تعامل با عوامل دیگر موجب شکل­گیری خویشاوندسالاری سازمانی می­شود. نحوه ارتباط این عوامل در مدل نهایی پژوهش، نشان داده شده است. منفعت‌طلبی و قوم‌گرایی فرد و عدم توجه به حقوق و منافع عامه مردم در شکل­گیری نگرش رابطه­گرایی مدیران، تأثیر بسزایی دارد که درنهایت این نگرش، پایه­ای برای به‌وجود‌آمدن پدیده ناهنجار خویشاوندسالاری سازمانی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


دانایی‌فرد، حسن (1389)، استراتژی‌های نظریه‌پردازی، انتشارات سمت، تهران.

دانایی‌فرد، حسن و اسلامی، آذر (1389)، کاربرد استراتژی پژوهشی نظریه داده‌بنیاد در عمل: ساخت نظریه بی­تفاوتی سازمانی، انتشارات دانشگاه امام صادق(ع)، تهران.

هومن، حیدرعلی (1388)، راهنمای عملی پژوهش کیفی، انتشارات سمت، تهران.

Abdalla, H., Maghrabi, A. & Raggad, B.) 1998(. Assessingthe perceptions of human resource managers toward nepotism a cross-cultural study. International Journal of Manpower, 19(8), 554-570.

Allen, D. W. (2011). The institutional revolution: Measurement and the economic emergence of the modern world. University of Chicago Press.

Arasli, H. & Tumer, M. (2008). Nepotism, Favoritism and Cronyism: A Study of Their Effects on Job Stress and Job Satisfaction In The Banking Industry of North Cyprus. Social Behavior and Personality, 36(9),1237-1250.

Astrachan, J., Klein, S., Smyrmos, K. & Astrachan, J. H. (2002). The F-PEC scale of family influence a proposal for solving the family business definition problem. FAMILY BUSINESS REVIEW, 15(1),45-58.

Bearfield, D. A. (2009). What is patronage? A critical reexamination. Public Administration Review, 69(1), 64-76.

Bellow, A. (2003). In praise of nepotism: A natural history. Doubleday, New York.

Bond, J. T., Thompson, C. A., Galinsky, E. & Prottas, D. (2002). Highlights of the National Study of the Changing Workforce. Families and Work Institute, New York.

Burke, R. (2003). Nursing staff attitudes following restructuring the role of perceived organizational support. International Journal of Restructuring Processes and Stressors, 23(8/9), 129-57.

Conway, B. (2004). The new nepotism. Public Interest, 3(4),130-135.

Dahlström, C., Lapuente, V. & Teorell, J. (2012). The Merit of Meritocratization Politics, Bureaucracy, and the Institutional Deterrents of Corruption. Political Research Quarterly, 65(3): 467–485.

Fiebeig, H. (2000). All in the family nepotism effects the ability to recruit and retain the best. Harvard Business Review, 23(2), 34-45.

Fukuyama, F. (2014). Political order and political decay. Profile Books, London.

Ginseng-Prophal, L. (2007). All in the Family. HR Magazine, 3(66), 68-70.

Greif, A. (2006). Institutions and the path to the modern economy: Lessons from medieval trade.  Cambridge University Press.

Grindle, M. S. (2012). Jobs for the boys: Patronage and the state in comparative perspective. Harvard University Press, Cambridge.

Groothuis, P. & Groothuis, J. (2008). Nepotism or Family Tradition? A Study of NASCAR Drivers. Journal of Sports Economics, 9(25), 250-264.

Gustafsson, C. & Norgren, H. (2014). Nepotism perceived by managers in northern Sweden - An explorative study on attitudes towards nepotism and its usage. Umeå School of Business and Economics, from: http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:737020/ FULLTEXT01.pdf

Hayajenh, A.F., Maghrabi, A.S. & Al-Dabbagh, T.H. (1994). Research Note: Assessing the Effect of Nepotism on Human Resource Managers. International Journal of Manpower, 15(1), 60-67.

Hoctor, A. (2012). Nepotism & HRM practices - How they affect player satisfaction: A Study of G.A.A Clubs. from: http://trap.ncirl.ie/771/.

Jones, R. G., Stout, T., Harder, B., Levine, E., Levine, J. & Sanchez, J. I. (2008). Personnel psychology and nepotism: Should we support anti-nepotism policies?. The Industrial/Organizational Psychologist, 45(3), 17–20.

Jones, R. G. (2012). Nepotism In Organizations. Routledge is an imprint of Taylor & Francis Group, New York and London, 157.

Keleç, H. N., Özkan, T. K. & Bezirci, M. (2011). A Study On The Effects Of  Nepotism, Favoritism And Cronyism On Organizational Trust In The Auditing Process In Family Businesses In Turkey. International Business EconomicsResearch Journal, 10(9), 9–16.

Khatri, N. & Tsang, E. (2003). Antecedents and consequences of cronyism in organizations. Journal of Business Ethics, 24(4), 289-303.

Kragh, S. U. (2012). The anthropology of nepotism: Social distance and reciprocity in organizations in developing countries. International Journal of Cross Cultural Management, 12(2), 247–265.

Laker, D. & Williams, M. (2003). Nepotism effect on employee satisfaction and organizational commitment empirical study. Int J Human Resources Development and Management, 3(3), 191- 202.

Loewe, M .B., Schönleber,  J., Seibert, V., Speer, S. & Christian, J.V. (2007). The Impact of Favouritism on the Business Climate: A Study on Wasta in Jordan. Bonn, 216.

Mulder, B. K. (2008). RISKINGTHE BUSINESS OR REAPING THE ANTECEDENTS AND CONSEQUENCES OF NEPOTISM.  Prorqeustjournals, 3(12), 26-167.

Pare, P., Tremblay, M. & Lalonde, P. (2001). The role of organizational commitment and citizenship behaviors in understanding relations between human resources practices andturnover intentions of its personnel. Ecole des Hautes Etudes Commerciales de Montrea, 7(1), 1-33.

Pelletier, K. L. & Bligh, M. C. (2008). The aftermath of organizational corruption: Employee attributions and emotional reactions. Journal of Business Ethics, 80, 823–844.

PELİT, E. (2015). The Effect of Nepotism on Organizational Silence, Alienation and Commitment: A Study on Hotel Employees in Turkey. Journal of Management Research, 7(4), 82-110.

Persson, A., Rothstein, B. & Teorell, J. (2013). Why Anticorruption Reforms Fail—Systemic Corruption as a Collective Action Problem. Governance, 26(3), 449-471.

Pfeffer, F. T. (2008). Persistent inequality in educational attainment and its institutional context. European Sociological Review, 24(5), 543-565.

Ponzo, M. (2009). On-the-job search in Italian labour markets: an empirical analysis, Rende: Università della Calabria. WP Dipartimento di Economia e Statistica,1-18. http://www.aiel.it/page/old_paper/ponzo.pdf.

Rauch, J. & Evans, P. (2000). Bureaucratic structure and bureaucratic  performance in less developed countries. Journal of Public Economics,75(1), 49–71.

Rothstein, B. (2011). Anti-corruption: The indirect ’big bang’ approach. Review of International Political Economy, 18(2), 228-50.

Scoppa, V. (2009). Intergenerational transfers of public sector jobs: a shred of evidence on nepotism. Public Choice, 141, 167–188. doi: 10.1007/s11127-009-9444-9.

Stout, T. (2006). Occupational nepotism among law firms A study of nepotism beyond anecdotal evidence. Thesis of Missouri State University, from: http://bearworks. missouristate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1002&context=theses, 1(2), 56-73.

Sundell, A. (2014b). Are formal civil service examinations the most meritocratic way to recruit civil servants? Not in all countries. Public Administration, 92(2), 440-57.

Ulrik, K. S. (2012). The anthropology of nepotism: Social distance and reciprocity in organizations in developing countries. International Journal of Cross Cultural Management, (12)2, 247–265.

Van Hooft, E. A. J. & De Jong, M. (2009). Predicting job seeking for temporary employ-ment using the theory of planned behaviour: The moderating role of individual-ism and collectivism. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 82, 295–316.

Vinton, K. L. (1998). Nepotism: An interdisciplinary model. Family Business Review, 11, 297–303.

Vveinhardt, J. & Petrauskaite, l. (2013). Organizciju VADYBA: SISTEMINIAI TYRIMAI. Intensity of Nepotism Expression in Organizations of Lithuania, from: http://dx.doi.org/10.7220/mOSR.1392.1142.2013.66.9.

Wong, L. & Klemer, B. (1994). Nepotism. International journal of productivity and performance management, 3(34), 10-19.