ارائه مدل زمینه‌ای رهبری در سازمان‌های دانش‌بنیان ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مدیریت رفتاری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

2 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر، ارائه مدل رهبری در سازمان‌های دانش‌بنیان ایران است. پژوهش‌ها تأیید کرده‌اند که ویژگی‌های رفتاری دانشکاران با دیگر کارکنان متفاوت است و باعث تفاوت در انگیزش و نفوذ و درنتیجه، رهبری ایشان می‌شود. این پژوهش از جمله مطالعات کیفی است و با روش تئوری زمینه‌ای طراحی شده است. بدین‌منظور نخست، پیشینه پژوهش و نظریه‌‌های مختلف در حوزه رهبری دانشکاران بررسی شده و در مرحله بعد، پژوهشگران با استفاده از نمونه‌گیری نظری به انتخاب اعضای نمونه آماری و انجام مصاحبه‌های اکتشافی و عمیق پرداخته‌اند. جمعاً تعداد 15 مصاحبه مفید با مدیران عامل و معاونین منابع انسانی شرکت‌های دانش‌بنیان و اساتید دانشگاهی مرتبط با این شرکت‌ها انجام شد و مصاحبه‌ها به‌صورت کتبی و صوتی ثبت شد. تحلیل داده‌ها پس از هر مصاحبه انجام شد و مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی از روی فایل‌های صوتی و نوشتاری ازطریق خواندن و بازخوانی مکرر پیش رفت و 16 کد محوری به‌دست آمد که مدل رهبری دانشکاران با استفاده از این کدها استخراج شد. مقوله محوری مدل سبک رهبری مبتنی‌بر اعتماد متقابل است. همچنین راهبردهای ایجاد انگیزه برای رهبری دانشکاران عبارتند از: انگیزش ازطریق شغل، ازطریق شرایط کاری، ازطریق اعتماد و ازطریق جبران خدمات. نتایج این پژوهش برای مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان و نهادهای حمایتی و تصمیم‌گیرنده مرتبط با آنها مفید است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابوالمعالی، خدیجه (1391). پژوهش کیفی، از نظریه تا عمل، تهران: نشر علمی، چاپ اول.

ابیلی، خدایار؛ حیات، علی‌اصغر و یوزباشی، علی‌رضا (1393). بررسی عوامل مؤثر بر بهره­وری منابع انسانی دانشگر شرکت ملی نفت ایران. فصلنامه مدیریت منابع انسانی در صنعت نفت، سال ششم، شماره نوزدهم: 131-160.

اردلان، محمدرضا؛ اسکندری، اصغر و گیلانی، مریم (1391). رهبری دانش، هوش سازمانی و اثربخشی سازمانی. مطالعات مدیریت راهبردی. شماره بیست و هفتم، زمستان 91: 71-100.

توکلی، عبدالله؛ محمدی، علی‌رضا و خدایی، ارشیا (1396). رهبری کوانتومی: چرایی، چیستی و چگونگی.فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، سال ششم، شماره یکم (پیاپی بیست و یکم): 33-56.

خیاطیان، محمدصادق؛ طباطبائیان، سید حبیب‌الله؛ امیری، مقصود و الیاسی، مهدی (1394). تحلیل محتوای ویژگی‌های شرکت‌های دانش‌بنیان. مجله پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی، دوره پنجم، شماره دوم: 21-47.

دانایی فرد، حسن؛ الوانی، مهدی و عادل، آذر (1392). روش‌شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع، تهران: انتشارات صفار.

رحمان‌سرشت، حسین و ذبیحی، محسن (1395). دی ان ای شرکت­های دانش‌بنیان. مجله رشد و فناوری، دوره سیزدهم، شماره چهل و نهم: 1-8.

فانی، علی اصغر؛ حمدان، محمود وخائف الهی، احمدعلی (1389). طراحی مدل رهبری مناسب برای مدیریت سازمان‌های لبنان (مدیریت بیمارستان). مدرس علوم انسانی، دوره چهاردهم، شماره دو (پیاپی شصت و شش): 99-121.

رجب‌بیگی، مجتبی؛ فروزنده، لطف­الله و وایزی، افسون (1388). عوامل مؤثر بر توانمندسازی دانشگران پژوهشگاه صنعت نفت. فصلنامه علوم مدیریت ایران. پ، سال چهارم، شماره چهاردهم: 93-119.

قانون حمایت از شرکت‌های دانش بنیان، مصوب مجلس شورای اسلامی ایران، (1389).

قلی‌پور، آرین و لبافی، سمیه (1394). ارائه مدل زمینه‌ای پنهان‌سازی دانش در شرکت‌های تولید نرم‌افزار. پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی، دوره پنجم، شماره اول: 129-152.

Abzari, M., Shaemi Barzaki, A. & Abbasi, R. (2011). Knowledge Sharing Behavior: Organizational Reputation or Losing Organizational Power, Case study: Employees of agricultural bank in Fars state. International Journal of Business and Social Science, 2(17), 144-149.

Amar, A. D. & Hlupic, V. (2016). Leadership for knowledge organizations. European Journal of Innovation Management, 19(2), 239-260.

Atapattu, M. & Ranawake, G. (2017). Transformational and Transactional Leadership Behaviours and their Effect on Knowledge Workers’ Propensity for Knowledge Management Processes. Journal of Information & Knowledge Management, 16(3). 1750026. 10.1142/S0219649217500265.

Bernstrøm, V. H. & Helge, S. (2017). Signifcance of Monitoring and Control for Employees’ Felt Trust, Motivation, and Mastery. Nordic journal of working life studies, 7(4), 29-49.

Bidarian, S. & Jafari, P. (2012). The relationship between organizational justice and organizational trust. Social and Behavioral Sciences, Vol 47, pp: 1622-1626.

Bildstein, I., Gueldenberg, S. & Tjitra, H. (2012). Effective leadership of knowledge workers: results of an intercultural business study. Management Research Review, 36(8), 788 - 804.

Bligh, M. C. (2017). Leadership and Trust. In Marques, J. & Dhiman, S. Leadership Today: Practices for personal an proffestional performance (pp. 21-42). Switzerland: Springer International Publishing.

Byun, G., Dai, Y., Lee, S. & Kang, S. (2017). Leader Trust, Competence, LMX, and Member Performance: A Moderated Mediation Framework. Psychological Reports, 120(6),1137-1159.

Chapman, A. L., Johnson, D. & Kilner, K. (2014). Leadership styles used by senior medical leaders: patterns, influences and implications for leadership development. Leadership in Health Services, 27(4), 283-298.

Clarke, N. (2013). Model of complexity leadership development. Human Resource Development International, 16(2), 135-150.

Corbin, J. & Strauss, A. (1990). Grounded theory research: Procedures, canons, and evaluative criteria. Qualitative Sociology, 13(1), 3-21.

Davenport, T. H. (2005). Improving knowledge worker performance. In Davenport, T. H. Thinking for a Living (How to Get Better Performance and Results from Knowledge Workers. Boston: Harvard Business School Press.

DeConinck, J. B. (2010). The effect of organizational justice, perceived organizational support, and perceived supervisor support on marketing employees’ level of trust. Journal of Business Research, 63(12), 1349-1355, doi: 10.1016/j.jbusres.2010.01.003.

Den Hartog, D. N. & De Hoogh, A. B. (2009). Empowering behavior and leader fairness and integrity: Studying perceptions of ethical leader behavior from a levels-of-analysis perspective. European Journal of Work and Organizational Psychology, 18(2), 199-230, doi: 10.1080/13594320802362688.

De Sousa, M. C. & Dierendonck, D. V. (2010). Knowledge workers, servant leadership and the search for meaning in knowledge-driven organizations. On the Horizon,18(3), 230-239.

Dietz, G. (2002). The Development Of Mutual Trust In British Workplaces Through ‘Partnership’: Conceptualisations, Definitions And Experiences. Rotterdam: ERIM REPORT SERIES RESEARCH IN MANAGEMENT.

Drucker, P. (1959). Landmarks of Tomorrow: A Report on the New "Post-Modern" World (1st edition ed.). New York: Harper & Row.

Drucker, P.F. (1999). Knowledge-worker productivity: the biggest challenge1 California Management Review, 41(2), 78-94.

Edgar, F., Geare, A. & O'Kane, P. (2015). The changing dynamic of leading knowledge workers. Employee Relations, 37(4), 487 - 503.

Hamel, G. (2009). Natural leaders. Leadership Excellence, 26(9), 3-4.

Hamrin, S., Johansson, C. & Jahn, J. L. (2016). Communicative leadership: Fostering co-worker agency in two Swedish business organizations. Corporate Communications: An International Journal, 21(2), 213-229.

 

Hayman, A. & Elliman, T. (2000). Human elements in information system design for knowledge workers. International Journal of Information Management, Vol. 20(4), 97-309.

Hernaus, T. & Mikulić, J. (2014). Work characteristics and work performance of knowledge workers. EuroMed Journal of Business, 9(3), 268-292.

Horibe, F. (1999). Managing knowledge workers. New skills and attitudes to unlock Intellectual capital in your organization. New York: John Wiley & Sons.

Hwang, Y. (2016). A study on the multidimensional information management capability of knowledge workers. Aslib Journal of Information Management, 68(2), 138-154.

Jasimuddin, S. M. & Naqshbandi, M. M. (2018). Knowledge-oriented leadership and open innovation: Role of knowledge management capability in France-based multinationals. International Business Review (In Press). 10.1016/j.ibusrev.2017.12.001.

Jayasingam, S., Ansari, M. A. & Jantan, M. (2010). Influencing knowledge workers: the power of top management. Industrial Management & Data Systems, 110(1), 134-151.

Johari, J. & Yahya, K. (2016). Job characteristics, work involvement, and job performance of public servants. European Journal of Training and Development, 40(7), 554-575.

Kälkäjä, M. & Puhakka, V. (2015). Self-Management and Its Part in Knowledge Workers’ Experiences of High Performance. Master’s Thesis, Business School, University. Oulu.

Königová, M., Urbancova, H. & Fejfar, J. (2012). Identification of managerial competencies in knowledge-based organizations. Journal of competitiveness, 4(1).

Koohang, A., Paliszkiewicz, J. & Goluchowski, J. (2017). The impact of leadership on trust, knowledge management, and organizational performance: A research model. Industrial Management & Data Systems, 117(3), 521-537.

Kumar, S. P. & Saha, S. (2017). Influence of Trust and Participation in Decision Making on Employee Attistudes in Indian Public Sector Undertakings. SAGE Open, 1-13.

Lakshman, C. (2009). Organizational knowledge leadership: An empirical examination of knowledge management by top executive leaders. Leadership & Organization Development Journal, 30(4), 338-364.

Lee, J. (2001). A grounded theory: integration and internalization in ERP adoption and use.

Mabey, C., Kulich, C. & Lorenzi-Cioldi, F. (2012). Knowledge leadership in global scientific research. The International Journal of Human Resource Management, 23(12), 2450-2467.

Li, Y., Castaño, G. & Li, Y. (2018). Linking leadership styles to work engagement: The role of psychological capital among Chinese knowledge workers. Chinese Management Studies, 12( 2), pp.433-452.

Mas-Machuca, M. (2014). The Role of Leadership: The Challenge of Knowledge Management and Learning in Knowledge-Intensive Organizations. Journal of Educational Leadership and Management, 2(1), 97-116.

McLoughlin, D. (2014). Knowledge Worker Trust within Organisations. Emu Plains, N.S.W.: Ithikos.

Nair, N. & Vohra, N. (2010). An exploration of factors predicting work alienation of knowledge workers. Management Decision, 48(4), 600 - 615.

Paine, K. D. (2003). Guidelines for Measuring Trust in Organizations. Institute for Public Relations.

Pihl-Thingvad, S. (2014). Is self-leadership the new silver bullet of leadership? An empirical test of the relationship between self-leadership and organizational commitment. Management Revue, 25(2), 103-124.

 

Politis, J. D. (2001). The relationship of various leadership styles to knowledge management. Leadership & Organization Development Journal, 22(8), 354 - 364.

Poon, J. L. (2006). Trust-in-supervisor and helping coworkers: Moderating effect of perceived politics. Journal of Managerial Psychology, 21(6), 518-532. doi: 10.1108/02683940610684373.

Punch, K. F. & Oancea, A. (2014). Introduction to research methods in education. Sage Pub.

Shujahat, M., José Sousa, M., Hussain, S., Nawaz, F., Wang, M. & Umera, M. (2017). Translating the impact of knowledge management processes into knowledge-based innovation: The neglected and mediating role of knowledge-worker productivity. Journal of Business Research, 1-9, https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2017.11.001.

Singh, S. K., (2008). Role of leadership in knowledge management: a study. Journal of Knowledge Management, 12(4), 3-15.

Strauss, A., (1987). Qualitative analysis for social scientists. Cambridge University Press, New York.

Viitala, R. (2004). Towards knowledge leadership. Leadership & Organization Development Journal, 25(6), 528–544.

Wang, S. & Noe, R. (2010). Knowledge sharing: A review and directions for future research. Human Resource Management Review, 20, 115-131.

Wolfe, C. R. (2010). Behaviors That Develop Mutual Trust and Its Association with Job Satisfaction: Doctoral Dissertation submitted to the faculty of the Virginia Polytechnic Institute and State University. Blacksburg, Virginia

Wu, W. L. & Lee, Y. C. (2017). Empowering group leaders encourages knowledge sharing: integrating the social exchange theory and positive organizational behavior perspective. Journal of Knowledge Management, 21(2), 474-491.