تأثیر رهبری خدمتگزار بر مالکیت روان‌شناختی کارکنان دانشگاه کاشان: نقش میانجی حمایت سازمانی ادراک شده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدیریت اموزشی استادیار دانشکده علوم انسانی دانشگاه کاشان کاشان ایران

2 دکتری مدیریت اموزشی دانشکده علوم انسانی دانشگاه کاشان کاشان ایران

چکیده

هدف تحقیق حاضر، بررسی تأثیر رهبری خدمتگزار بر مالکیت روان‌شناختی کارکنان دانشگاه کاشان با نقش میانجی حمایت سازمانی ادراک‌شده بود. نوع پژوهش، توصیفی همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه کارکنان دانشگاه کاشان به تعداد 547 نفر است که از میان آنها با استفاده از فرمول کوکران و به‌روش نمونه‌گیری تصادفی ساده، 252 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری داده­ها از پرسشنامه‌های استاندارد رهبری خدمتگزار با 28 گویه، مالکیت روان‌شناختی با 54 گویه و حمایت سازمانی با 8 گویه بسته پاسخ برحسب مقیاس پنج‌درجه ای لیکرت استفاده شد. روایی محتوایی پرسشنامه‌ها براساس قضاوت کارشناسان و روایی سازه ازطریق تحلیل عاملی تأییدی، تأیید شد. ضریب پایایی پرسشنامه­ها ازطریق ضریب آلفای کرونباخ برای رهبری خدمتگزار 75/0، مالکیت روان‌شناختی 82/0 و حمایت سازمانی 71/0 برآورد شد. تحلیل داده­ها با استفاده از نرم‌افزار Spss و آموس در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی انجام شد. یافته‌ها نشان داد میانگین هریک از متغیرها و مؤلفه‌های رهبری خدمتگزار، مالکیت روان‌شناختی و حمایت سازمانی، بالاتر از حد متوسط است. رهبری خدمتگزار به‌میزان 33/0 و حمایت سازمانی به میزان 34/0 روی مالکیت روان‌شناختی کارکنان، تأثیر مثبت و معنی‌دار دارد. همچنین نقش میانجی حمایت سازمانی روی مالکیت روان‌شناختی تأیید شد. باتوجه‌به تأثیر معنی‌دار رهبری خدمتگزار و حمایت سازمانی ادراک‌شده بر مالکیت روان‌شناختی کارکنان، پیشنهاد می‌شود دانشگاه‌ها به‌طورخاص و سایر سازمان‌ها به‌طورعام، توسعه رهبری خدمتگزار و حمایت سازمانی ادراک‌شده را به‌عنوان امری مهم در سرلوحه برنامه‌های خود قرار دهند تا بتوانند حس مالکیت روان‌شناختی کارکنان و مدیران را افزایش دهند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


الوداری، حسن؛ فیضی، طاهره؛ امیرخانی، امیرحسین و علی‌نجفی، زینب (1394). شناسایی عوامل مؤثر بر سازمان حمایت‌گرا. فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، دوره چهارم، شماره چهارم: 173-200.

ترک‌زاده، جعفر (1388). شناسایی و تحلیل چالش‌های توسعه مدیریت اسلامی: یک مدل سیستماتیک. مجله راهبرد توسعه، دوره پنجم، شماره نوزده: 131-146.

تنعمی، محمدمهدی (1386). مدیریتدانشگاه‌هاومؤسساتآموزشعالی: شناختواجرایمدیریتکیفیتفراگیر، تهران: انتشارات سمت.

توکلی، راحله؛ رحیمی، حمید و داوودی، امیرحسین (1395). تأثیر رهبری خدمتگزار بر اعتماد در کار تیمی در دانشگاه‌های پیام‌نور استان اصفهان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد الکترونیکی.

چهرازی، سامان؛ قلی‌پور، آرین و پیران‌نژاد، علی (1394). بررسی تأثیر سبک رهبری خدمتگزار بر رفتارهای ضدبهره‌وری کارکنان. فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، دوره چهارم، شماره دوم: 99-118.

حریری، نجلا؛ روتن، زهرا و جان‌محمدی، مریم (1392). سنجش رابطه حمایت سازمانی ادراک‌شده و بی‌تفاوتی سازمانی در کتابداران. مجله تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی، دوره چهل هفتم، شماره چهار: 414-397.

دوستکام، کاظم و روح‌اللهی، احمدعلی (1395). تأثیر مالکیت روان‌شناختی بر رضایت شغلی در میان کارکنان زنجیره تأمین فرودگاه‌ها. ماهنامه سلامت کار ایران، دوره سیزدهم، شماره سوم: 62-54.

رجبی فرجاد، حاجیه (1394). نقش میانجی مالکیت روان‌شناختی در ارتباط بین رهبری خدمتگزار و رضایت شغلی.مجله مدیریت منابع نسانی در نیروی انتظامی، دوره چهارم، شماره دوم: 66-43.

رحیم نیا، فریبرز و خراسانی، حامد (1395). رابطۀ بین مالکیت روان‌شناختی و رفتار انحرافی در دبیران تربیت بدنی.مجله مدیریت ورزشی، دوره هشتم، شماره پنجم: 695-707.

رستگار، عباس‌علی (1392). رابطه هوش معنوی و رهبری خدمتگزار (موردمطالعه: بانک شهر). فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، دوره اول، شماره چهارم: 46-60.

زکی، محمدعلی (1385). بررسی و سنجش حمایت سازمانی. مجله دانشکده علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان، سال هیجدهم، شماره سوم: 103-118.

صادقی تیرآبادی، محسن (1393). بررسی تأثیر سبک رهبری خدمتگزار بر انگیزش کارکنان شرکت بیمه آسیا. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.

عبدالهی، بیژن (1385). توانمندسازیکارکنان، تهران: نشر ویرایش.

قلی‌پور، آرین و حضرتی، محمود (1388). تببین ابزار سنجش رهبری خدمتگزار در سازمان‌های دولتی ایران. مجله پژوهش‌های مدیریت، دوره دوم، شماره سوم: 5-27.

نادری، رمضان و میرکی، فؤاد (1393). تأثیر حمایت سازمانی ادارک‌شده بر رفتار شهروندی سازمانی (موردمطالعه: پلیس‌راه استان کردستان). فصلنامه توسعه مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی، دوره نهم، شماره سی و یکم: 1-15.

نوروزی سیدحســینی، رسول (1391). اثر حمایت ســازمانی ادراک‌شده بر تعهد سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی کارکنان ادارات تربیت بدنی. مجله مدیریت ورزشی، دوره پانزدهم، شماره چهارم: 103-87.

Ahmed, I., Nawaz, M. M., Ali, G. & Islam, T. (2015). Perceived organizational support and its outcomes. Management Research Review, 38(6), 627- 639.

Ali, A., Ahmad-Ur-Rehman, M., Jam, F. A., Ghafoor, M. B. & Azeem, M. U. (2010). Perceived organizational support and psychological empowerment. European Journal of Social Sciences, 17 (2), 186 - 192.

Alok, J. (2014). Authentic leadership and psychological ownershio: investigation of interrelations. Leadership& Organization Development Journal, 35(4), 266-285.

Alpkan, L., Bulut, C., Gunday, G., Ulusoy, G. & Kilic, K. (2010). Organizational support for intrapreneurship and its interaction with human capital to enhance innovative performance. Management Decision, 48(5), 732-755.

Avey, J. B., Avolio, B. J. & Luthans, F. (2009). Psychological ownership: theoretical extensions, measurement and relation to work outcomes. Journal of Organizational Behavior, 30 (2), 173- 191.

Avey, J. B., Wernsing, T. S. & Palanski, M. E. (2012). Exploring the process of ethical leadership: the mediating role of employee voice and psychological ownership. Journal of Business Ethics, 107 (1), 21-34.

Cambell Pickford, H., Genevive, J. & Kate, R. (2016). Psychological ownership affect and applications. Said business school.

Casimir, G., Keith Ng, Y. N., Wang, Y. K. & Ooi, G. (2014). The relationships amongst leader- member exchange, perceived organizational support, affective commitment, and in-role performance. Leadership & Organization development Journal, 35(5), 366- 385.

Chiang, C. F. & Hsieh, T. S. (2012). The impacts of perceived organizational support and psychological empowerment on job performance: The mediating effects of organizational citizenship behavior. International Journal of Hospitality Management, 31(1), 180-190.

Chu, X.P. & Sheng, Q. F. (2016). Organizational change, psychological ownership and employee voluntary turno- ver—discussing the expand the model of employee turnover proposed by Lee and Mitchell. Journal of Sun Yat-sen University: Social Science Edition, 50, 156-163.

Dal, L. & Çorbacıoğlu, S. (2014). Hizmetkar liderlik davranışları ve lider-uye etkileşimci ilişkisi: bir devlet Üniversitesi Üzerine Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19 (4), 287-310.

Demirtas, O. (2015). Ethical leadership influence at organizations: evidence from the field. Journal of Business Ethics, 126 (2), 273-284.

Dennis, R. S. (2004). Servant leadership theory: Development of the servant leadershi theory assessment instrument. A Dissertation presented in Partial fulfillment of the requirement for the degree Doctor of Philosophy.

Eisenberger, R., Chen, Z., M. Johson, K., L. & Aselage, J. (2010). Perceived organizational support and Extra- role performance: Which leads to which? The Journal of Social Psychology, 149 (1), 119- 124.

Eisenberger, R., Armeli, S., Rexwinkel, B., Lynch, P. D. & Rhoades, L. (2001). Reciprocation of perceived organizational support. Journal of Applied Psychology, 86, 42-51.

Farling, M. L., Stone, A. G. & Winston, B. E. (1999). Servant leadership: Setting the stage for empirical research. The Journal of Leadership Studies, 6(2), 49-72.

Ghafoor, A., Qureshi, T. M., Khan, M. A. & Hijazi, S. T. (2011). Transformational leadership, employee engagement and performance: mediating effect of psychological ownership. African Journal of Business Management, 5(17), 7391-7403.

Glen, P. (2003). Leading geeks: how to manage and lead people who deliver technology. Sun Fransisco: Josses Bass.

Grojean, M. W., Resick, C. J., Dickson, M. W. & Smith, D. B. (2004). Leaders, values, and organizational climate: examining leadership strategies for establishing an organizational climate regarding ethics. Journal of Business Ethics, 55 (3), 223-241.

Harwiki, W. (2013). Influence of servant leadership to motivation, organization culture, organizational citizenship behavior (OCB), and employee’s performance in outstanding cooperatives east Java Province, Indonesia. Journal of Business and Managemen, 8 (5), 50-58.

Humber, T. (2003). Public perceptions undercut benefits in the voluntary sector. HR Rorter, 76 (11), 44-60.

Knapp, J., Smith, B. & Sprinkle, T. (2014). Clarifying the relational ties of organizational belonging: Understanding the roles of perceived insider status, psychological ownership, and organizational identification. Journal of Leadership & Organizational Studies, 21, 273-285.

Leenu, N. & Lakhwinder, S. (2012). Role of perceived organizational support in the relationship between HR practices and organizational trust. Global Business Review, 13, 239–249.

Li, R., Ling, W.Q. & Liu, S.S. (2012). Antecedents and consequences of organizational psychology ownership: based on human interaction with environmental perspective. Journal of Psychology, 44, 43-68.

Liden, R. C., Wayne, S. J., Meuser, J. D., Junfeng, W. & Liao, C. (2015). Servant leadership: validation of a short form of the SL-28. The Leadership Quarterly; 26 (2), 254-269.

Lin, T. L. (2013). The relationships among perceived organization support, psychological capital and employees’ job burnout in international Tourist Hotels. Life Sci, 10 (3), 2104-2112.

Makanjee, C. R. & Yolanda, F. H. (2006). The effect of perceived organizational support on organizational commitment of diagnostic imaging radiographers. Radiography, 12, 118-126.

Man, T. & Farquharson, M. (2015). Psychological ownership in team-based entrepreneurship education activities, International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research, 21(4), 600-621.

Mayhew, M., Ashkanasy, N., Bramble, T. & Gardner, J. (2007). The study of antecedents and consequences of psychological ownership in organizational setting. The Journal of Social Psychology, 147(5), 477-500.

Olckers, C. (2011). A multi-dimensional measure of psychological ownership for South African organizations. Unpublished Ph. D., the University of Pretoria.Olckers, C. (2013). Psychological ownership: development of an. SA Journal of Industrial Psychology, 39 (2), 1-13.

Ötken, A. B. (2015). Algılanan orgütsel destek ve psikolojik sahiplenme arasındaki ilişki ve bu ilişkide orgütsel adaletin rolü, Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 33 (2), 55-72.

Patterson, K. (2003). Servant leadership: a theatrical model. A dissertation presented in Partial fulfillment of the requirement for the degree Doctor of Philosophy, Regent University.

Reave, L. (2005). Spiritual values and practices related to leadership effectiveness. Leadership Quarterly, 16, 655-684.

Rhoades, L. & Eisenberger, R. (2002). Perceived organizational support: A review of the literature. Journal of Applied Psychology, 87 (4), 698-714.

Rivkin, W., Diestel, S. & Schmidt, K. H. (2014). The positive relationship between servant leadership and employees’ psychological health: a multi- method approach. Zeitschrift Für Personal Forschung, 28 (1-2), 52-72.

Seyed Ibrahim, M. M. (2016). The mediating of psychological ownership in the relationship between ethical leadership and organizational justice and the multiple forms of employee performance behavior. European Journal of Business and Management. 8 (9), 188-202.

Schaufeli, W. B. & Salanova, M. (2007). Work engagement: An emerging psychological concept and its implications for organizations. In S.W. Gilliland, D.D. Steiner & D.P. Skarlicki (Eds.), Research in social issues in management: Vol. 5. Managing social and ethical issues in organizations. Greenwich, CT: Information Age Publishers.

Shen, Y., Jackson, T., Ding, C., Yuan, D., Zhao, L., Dou, Y. & Zhang, Q. (2014). Linkin perceived organizational support with employee work outcomes in a Chinese context: organizaional identification as a mediator. European Management Journal, 32 (3), 406-412.

Sluss, D. M., Malayka, K. & Jeanne J. H. (2008). Perceived organizational support as a mediator between relational exchange and organizational identification. Journal of Vocational Behavior, 73, 457-464.

Stone, G. A. & Russell, R. F. (2002). Transformational versus servant leadership: a different in leader focus. Leadership & Organization Development Journal. 25 (3-4), 349-361.

Sun, P. Y.T. & Anderson, M. H. (2012). Civic capacity: building on transformational leadership to explain successful integrative public leadership. The Leadership Quarterly, 23, 309–323.

Xia, Q. (2016). New research progress review on psychological ownership. Open Journal of Social Sciences, 4, 155-160.

Yildiz, B. & Yildiz, H. (2015). The effect of servant leadership on psychological ownersip. The moderator role of perceived organizational support. Journal of Global Strategic Management, 9(2), 65-77.

Zehir, C., Ertosun, Ö. G., Zehir, S. & Müceldili, B. (2012). The effects of leadership styles and organizational culture over firm performance: multi-national companies in İstanbul. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 24, 1460-1474.