تأثیر وفاداری سازمانی و جاافتادگی سازمانی بر عملکرد انطباقی: نقش تعدیل گر وظیفه شناسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه روانشناسی صنعتی و سازمانی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان)

2 گروه روانشناسی صنعتی و سازمانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)

چکیده

پژوهش حاضر، با هدف تعیین نقش تعدیل‌کنندگی وظیفه‌شناسی در تأثیر وفاداری سازمانی و جاافتادگی سازمانی بر عملکرد انطباقی، در یکی از سازمان‌های بزرگ صنعتی استان اصفهان انجام گرفت. پژوهش از نوع همبستگی و جامعه آماری شامل کلیه کارکنان شرکت مذکور بوده است که از میان آنها تعداد 215 نفر به‌روش دردسترس به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. در این پژوهش، پرسشنامه‌های وفاداری سازمانی کومار و شکهار ( 2012)، جاافتادگی سازمانی میچل و همکاران (2001)، بعد وظیفه‌شناسی از پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیتی مک کرا و کاستا (1992) و عملکرد انطباقی چربنیر- ویرین و روسل (2012) مورد استفاده قرار گرفتند. داده‌های حاصل از پرسشنامه ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون سلسله‌مراتبی و گام‌به‌گام تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که وفاداری سازمانی، جاافتادگی سازمانی و وظیفه‌شناسی بر عملکرد انطباقی تأثیر مثبت و معنی‌دار دارد (01/0(p<. علاوه‌براین، نتایج تحلیل رگرسیون سلسله‌مراتبی نشان داد که وظیفه‌شناسی، تأثیر وفاداری سازمانی بر عملکرد انطباقی و تأثیر جاافتادگی سازمانی بر عملکرد انطباقی را تعدیل می‌کند (01/0(p<. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون گام‌به‌گام نشان داد که که از میان متغیرهای وفاداری سازمانی، جاافتادگی سازمانی و وظیفه‌شناسی، فقط طی یک گام­، وظیفه‌شناسی، پیش­بینی­کننده معنی‌دار عملکرد انطباقی بوده است (01/0­p<). براساس یافته‌های پژوهش حاضر می‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که وفاداری سازمانی و جاافتادگی سازمانی به‌عنوان متغیر‌های نگرشی و وظیفه‌شناسی به‌عنوان ویژگی مهم شخصیتی بر عملکرد انطباقی تأثیر مثبت دارند و تأثیر وظیفه‌شناسی در مقایسه با متغیرهای نگرشی، مهم‌تر است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


بابائیان، علی؛ سامانی، یوسف و کرمی، ذبیح‌ا... (1393). رابطة ویژگی­های شخصیتی با عملکرد شغلی کارکنان رسته‌های مأموریتی ناجا، فصلنامه منابع انسانی ناجا، 9 (37): 28-9 .

بحرینیان، مریم (1394). رابطه جاافتادگی سازمانی، تعهد سازمانی و پایبندی به قراردادهای روان‌شناختی با ادراک تعارض کار- خانواده و عملکرد انطباقی در شرکت همگام خودروی آسیا، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان (خوراسگان).

بهنر، جرد و وانک، میکائیل (2002.، نگرش‌ها و تغییر آنها، ترجمه علی مهداد، 1384، اصفهان: انتشارات جنگل، چاپ اول.

پورعزت، علی‌اصغر؛ احسانی‌مقدم، ندا؛ یزدانی، حمیدرضا و فائز، کوکب (1392). تحلیل مقایسه‌ای نقش ابعاد گوناگون عدالت در جو سازمانی و وفاداری سازمانی: پژوهشی پیرامون یک سازمان فناوری اطلاعات، مجله مدیریت دولتی، 5 (1): 65-88 .

حجازی، یوسف و ایروانی، محمود (1381). بررسی رابطة ویژگی‌های شخصیتی با عملکرد شغلی در بین 655 نفر از فارغ‌التحصیلان دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، مجله روان‌شناسی و علوم تربیتی، 9 (37): 189-171.

حسینی کوکمری، پریسا؛ نعامی، عبدالزهرا و اللهیاری، تیمور (1394). بررسی ابعاد و اعتبارسنجی پرسشنامه عملکرد انطباقی کارکنان با روش تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی: مطالعه‌ای بین پرستاران، مجلهارگونومی، 3 (1): 49-41.

خائف الهی، احمدعلی، دلخواه، جلیل و احمدی، ساسان (1396). تأثیر صفات شخصیتی بر اعتیاد به کار باتوجه‌به متغیر تعدیل­گر حمایت سازمانی ادراک‌شده، فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، 6 (2):51-72.

خوشنامی، عاطفه  و مهداد، علی (1394). پیش‌بینی وفاداری سازمانی و رفتارهای شهروندی سازمانی ازطریق ادراک عدالت سازمانی، مجله روان‌شناسی اجتماعی، 2 (36): 44-31.

گروسی فرشی، تقی (1380). رویکردهاىنویندرارزیابىشخصیت (کاربرد تحلیل عاملی بر مطالعات شخصیت)، تبریز: انتشارات دانیال، چاپ اول.

گل‌پرور، محسن و نادی، محمدعلی (1390). نقش میانجی وفاداری سازمانی در رابطه بین اخلاق کاری و رفتارهای انحرافی در محیط کار، فصلنامهاخلاقدرعلوموفنّاوری، 6 (1): 24-12.

لاتام، گری پی (2007). انگیزش شغلی: تاریخچه، نظریه، پژوهش، عمل، ترجمه نسرین ارشدی، 1389، تهران: انتشارات جنگل، چاپ اول.

مهداد، علی (1397- الف)، روان‌شناسی امور کارکنان، تهران: انتشارات جنگل جاودانه، چاپ چهارم.

مهداد، علی (1397-ب)، روان‌شناسی صنعتی و سازمانی، تهران: انتشارات جنگل جاودانه، چاپ سیزدهم.

همت‌پناه، امیر (1393)، راب‍طه‌ ادراک‌ پ‍ای‍ب‍ن‍دی‌ ب‍ه‌ ق‍رارداد روان‌ش‍ن‍اخ‍ت‍ی‌ ب‍ا رف‍ت‍اره‍ای‌ ان‍ح‍راف‍ی‌، ع‍م‍ل‍ک‍رد ان‍طب‍اق‍ی‌ و ع‍م‍ل‍ک‍رد ش‍ه‍رون‍دی‌ ب‍ا م‍ی‍ان‍ج‍ی‍‌گ‍ری‌ وف‍اداری‌ س‍ازم‍ان‍ی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان (خوراسگان).

Allworth, E. & Hesketh, B. (1999). Construct-oriented biodata: Capturing change-related and contextually relevant future performance. International Journal of Selection and Assessment, 7, 97-111.

Barrick, M. R. & Mount, M. K. (1991). The Big Five personality dimensions and job performance: A meta-analysis. Personell Psychology, 44, 1-26.

Barrick, M. R., Mount, M. K. & Judge, T. A. (2001). Personality and performance at the beginning of the new millennium: What do we know and where do we go next? International Journal of Selection and Assessment, 9, 9-30.

Charbonnier Voirin, A., El Akremi, A. & Vandenberghe, C. (2010). A multilevel model of transformational leadership and adaptive performance and the moderating role of climate for innovation. Journal of Group& Organization Management, 35(6), 699-726.

Charbonnier Voirin, A. & Roussel, P. (2012). Adaptive Performance: A New Scale to Measure Individual Performance in Organizations. Canadian journal of administrative sciences, 29 (3), 280-293.

Charkhabi, M. & Naami, A. (2014). A Study on the personality aspects of adaptive performance among governmental hospitals nurses: A conceptual model. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 159, 359 – 364

Erkutlua, H. & Chafrab, J. (2015). Empowering leadership and organizational job embeddedness: the moderating roles of task interdependence and organizational politics. Social and Behavioral Sciences, 15, 3 – 10.

Fatimah wati, H. & Arifin, H.Z. (2015). Achievement motivation as mediating factor in the relationship between personality and job performance relationship. Journal of Social and Humanities, 2, 91-101,

Goldberg, L. R. (1990). An alternative description of personality: The Big Five Factor structure. Journal of personality and social psychology, 59, 1216-1229.

Henning, B.j., Stufft, J.C., Payne, S.C., Bergman, E.M., Mannan, S.M. & Keren, N. (2009). The influence of individual differences on organizational safety attitudes. Personnel Psychology, 49: 307- 339.

Hesketh, B. & Neal, A. (1999). The changing nature of performance: Implications for staffing, motivation, and development. Technology and performance, 33, 21–55.

Huipoo, K., Pei Wa, L., Chong King, O., Keong, S. M. & Choon hou, T. (2012). A Study on the impacts towards the loyalty of the employee among the back of house staffs in hotel industry. Bachelor thesis, Faculty of Business and Finance. University Tunk Abdul Rahman.

Jawwad, A., Muhammad Razzaq, A. & Mazhar, H. (2014).  Impact of big five personality traits on job performance. International conference on Human capital without borders, Slovenia.

Jiang, C. P., Wang, D. F. & Zhou, F. (2009). Personality traits and job performance in local government organizations in china. Social Behavior and Personality, 37(4): 451–457.

Johnson, J. W. (2003). Toward a better understanding of the relationship between personality and individual job performance. Personality and work, 2, 83–120.

Krischer, M. & Witt, L. A. (2010). Achieving adaptive performance in the workplace: The compensatory effects of general mental ability and adaptive leadership. Presented at annual meeting of the society for industrial and organizational psychology, Atlanta, USA.

Kumar, D. & Shekhar, N. (2012). Perspectives envisaging employee loyalty: A case analysis. Journal of Management Research, 12(2), 100-112.

Landy, F. J. & Conte, J. M. (2010). Work in the 21st century: An introduction to industrial and organizational psychology. Third edition, John Wiley & Sons, Inc.

McCrae, R. & Costa.P.T. (1992). Validation of Five-Factor model of personality across instruments and observers. Journal of personality and social psychology, 52, 81-90.

Mehdad, A. & Khoshnami, A. (2016). Predicting Organizational Loyalty through Perceived Organizational Justice Components. International Journal of Psychology, 10 (1), pp: 1-14.

Mitchel, M. L. & Jolly, J. M. (2007). Research design explained (6th Ed). Thomson wads worth, USA.

Mitchell, T. R., Holtom, B. C., Lee, T. W., Sablynski, C. J. & Erez, M. (2001). Why people stay, using job embededdness to predict voluntary turnover. Academy of management journal, 44(6), 1102-1122

Moskowitz, D. S. & Cote, S. (1995). Do inmerpersonal traits predict affect? A comparison of three modles. Journal of personality and social psychology, 69, 915-924.

Muchinsky, P. M. (2012). Psychology Applied to Work, an introduction to induction to industrial and organizational psychology. Tenth edition, hyper graphic Press.

Pulakos, A. & Donovan, E. (2000). Adaptability in the workplace: Development of a taxonomy of adaptive performance. Journal of Applied Psychology, 85(4), 612-624.

Singh, B., Shaffer, M. & Selvarajan, T.T. (2018). Antecedents of organizational and community embeddedness: The roles of support, psychological safety, and need to belong. Journal of organizational behavior, V39 (3), p 339-354.

Singh, R. (2016). Predicting organizational embeddedness through employee personality and their community embeddedness. International journal of human resources development and management, p 1-20.

Thomas, W. H., Daniel, C. & Feldman, D. C. (2007). Organizational Embeddedness and Occupational Embeddedness across career stages. Journal of Vocational Behavior, 70, 336-351.

Tyler, G. & Newcombe, P. (2006). Relationship between work performance and personality traits in Hong Kong organisational settings. International Journal of Selection & Assessment, 14, 37-50.

Wihler, A., Meurs, J., Wiesmann, D., Troll, L. & Blickle, G. (2017). Extraversion and adabtive performance: Integrating trait activation and socioanalytic personality theories at work. Personality and individual differences, (116), 133-138.

Witt, L. A. (2002). The Interactive Effects of Extraversion and Conscientionness of Performance. Journal of management, 23(6), 121-133.