واکاوی ابعاد کیفیت روابط مدیر-کارمند در سازمان های دولتی ایران: طراحی یک سنجه پژوهشی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای مدیریت دولتی دانشگاه تربیت مدرس (نویسنده مسئول)

2 دانشیار، گروه مدیرت دولتی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه تربیت مدرس ، تهران، ایران

چکیده

یکی از چالش‌های سازمان‌های دولتی در ایران، عدم مطلوبیت در دستیابی به عملکرد موردانتظار است. این ضعف عملکرد علت‌های متفاوتی می‌‌تواند داشته باشد. از جمله آن موارد روابط میان مدیر و کارمند است. پیرامون روابط میان مدیر و کارمند، نظریات گوناگونی وجود دارد، اما این‌گونه به‌نظر می‌‌رسد از کیفیت این رابطه و شاخص‌های آن در سازمان‌های دولتی کم‌تر بحث شده است. هدف غایی پژوهش، واکاوای ابعاد کیفیت روابط مدیر-کارمند و ارائه سنجه کیفیت این رابطه است. پژوهش، صبغه کیفی دارد. بنابراین، با استفاده از روش تحلیل مضمون کدهای اولیه شناسایی و متعاقب آن مضامین فرعی و اصلی مفهوم پژوهش دسته‌بندی شد. پرسش‌شوندگان از میان مدیران و کارکنان سازمان‌های دولتی در ایران می‌‌باشند که با استفاده از روش‌های نمونه‌گیری هدف‌مند قضاوتی و گلوله برفی و ابزار مصاحبه، داده‌های پژوهش جمع‌آوری شد و این امر تا اشباع نظری ادامه یافت. داده­های حاصل از مصاحبه­ها با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شد. در نتیجه تحلیل داده­ها، 42 تم، 13 مضمون فرعی و 5 مضمون اصلی شناسایی و درنهایت سنجه پژوهشی کیفیت رابطه مدیر و کارمند
ارائه شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


پیرو، سعید و مروتی شریف‌آبادی، علی (1393). سنجش و بهبود کیفیت خدمات داخلی سازمان: روش‌شناسی تلفیقی ماتریس کنترل عملکرد و نظریه مجموعه‌های راف، فصلنامه مدیریت منابع سازمانی، دوره 4، شماره 3: 49-69.

دانایی‌فرد، حسن؛ دلخواه، جلیل و اسلامی، عباس (1397). واکاوی انتظارات شهروندان از سازمان‌های دولتی در ایران: روش ترکیبی اکتشافی، فصلنـامه مطالعات رفتار سازمانی، سال هفتم، شماره 1:
107-135.

سیدجوادین، سیدرضا؛ رایج، حمزه؛ آقامیری، سیدعلی و یزدانی، حمیدرضا (1389). بازاریابی درونی، گامی درجهت بهبود رفتارهای شهروندی سازمانی و کیفیت خدمات: تحقیقی پیرامون شرکت گاز تهران بزرگ، پژوهش‌های مدیریت در ایران، دوره 14، شماره 2: 68-97.

عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدسعید؛ فقیهی، ابوالحسن و شیخ‌زاده، محمد (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی، اندیشه مدیریت راهبردی، سال پنجم، شماره 2: 151-198.

فرهی، علی؛ فضائلی، احمد و ابراهیمی، الهام (1394). معرفی الگوی مطلوب فرهنگ سازمانی با رویکرد کیفی و ذهن‌کاوی مدیران، فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، سال چهارم، شماره 4: 31-64.

Abdulghania, N. M., Muhamadyunusb, N. S. N. & Bahryc, N. S. (2016). Leader’s personality traits and employees job performance in public sector, Putrajaya. Procedia Economics and Finance, 37, pp 46 – 51.

Amarjit, S. Gill. (2008). Research in brief: The role of trust in employee-manager relationship. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 20, pp. 98-103

Aryee, S. & Chen, Z. X. (2006). Leader-member exchange in a Chinese context: Antecedents, the mediating role of psychological empowerment and outcomes. Journal of Business Research, 59: pp 793-801.

Bassey A. E. (1992), Innovation and organizational communication in corporate America: the rhetorical visions of managers, facilitators, and Employees on quality circles, the Bullelin, page 52.

Bernerth, J. B., Armenakis, A. A., Feild, H. S., Giles, W. F. & Walker, H. J. (2007). Leader-member social exchange (LMSX): Development and validation of a scale. Journal of Organizational Behavior, 28: 979–1003.

Castro, C. B., Armario, E. M. & Ruiz, D. M. (2004). The influence of employee organizational citizenship behavior on customer loyalty. International Journal Of Service Industry Management, 15, pp 27.

Chang, C., Rosen, C. C. & Levy, P. E. (2009). The relationship between perceptions of organizational politics and employee attitudes, strain, and behavior: A meta-analytic examination. Academy of Management Journal, 5: pp 779-801.

Creswell, J. W. (2005). Educational Research: Planning, Conducting, and Evaluating Quantitative and Qualitative Research (2nd edition).

Dulebohn. J. H., William H. B., Robert C. L, Robyn L. B, & Gerald R. F. (2012). A meta-analysis of antecedents and consequences of leader-member exchange: Integrating the past with an eye toward the future. Journal of Management, 38: pp 1715-1759.

Fairhurst, G. T. (2001). Dualisms in leadership research. In L. L. Putnam & F. M. Jablin (Eds.), The new handbook of organizational communication: 379-439. Sage: Newbury Park, CA. Thousand Oaks, CA: Sage.

Graen, G. B. & Terri A. S. (1987). Toward a psychology of dyadic organizing. Research in Organizational Behavior, 9, pp. 175–208.

Hogan, J. & Holland, B. (2003). Using theory to evaluate personality and job-performance relations: A socio analytic perspective. Journal of Applied Psychology, 88: 100-112.

Holtzhausen, L. & Fourie, L. (2011). Employer–employee relationships at Lonmin Platinum: A developing South African perspective. Journal for Communication Theory and Research, 37:1, pp 155-172

Hongmei, Sh. (2016). Refining organization– public relationship quality measurement in student and employee samples. Journalism & Mass Communication Quarterly, pp. 1-17.

Jelodar, M. B., Yiu, T. W. & Wilkinson, S. (2016). A conceptualization of relationship quality in construction procurement. International Journal of Project Management, 34, pp. 997–1011.

Kassing, J. W. (2009). Investigating the relationship between superior‐subordinate relationship quality and employee dissent. Communication Research Reports, 17:1, 58-69.

Knies, E. & Leisink, P. (2014). Leadership behavior in public organizations: A study of supervisory support by police and medical center middle managers. Review of Public Personnel Administration, 34(2), pp 108–127.

Kreitner, R. & Kinicki, A. (2010). Organizational behavior (9th ed.). New York: McGraw-Hill.

Ladhari, R. (2008). Alternative measures of service quality: A review. ManagingService Quality, 18, pp 65-86.

Lanneborn K. & Löfgren, M. (2013). The relationship between managers and employees in a virtual context, Örebro University, C-uppsats, 15 hp.

Lawrence, R. E. (2011). The Personal Cost of Being in the In-Group: An Examination of the Relationship between Leader-Member Exchange Quality and Work-Family Conflict. For The Degree of Doctor of Philosophy in the Department of Management in the Graduate School of the University of Alabama.

Liden, R. C. & Maslyn, J. M. (1998). Multidimensionality of leader-member exchange: an empirical assessment through scale development. Journal of Management, 24, pp. 43-73.

Liden, R. C., Sparrowe, R. T. & Wayne, S. J. (1997). Leader-member exchange theory: The past and potential for the future. In G. R. Ferris (Ed.), Research In Personnel And Human Resources Management, 15, 47-119.

Maslyn, J. M. & Uhl-Bien, M. (2001). Leader-member exchange and its dimensions: effects of self-effort and other’s effort on relationship quality. Journal of Applied Psychology, 86, pp. 697-708.

Meier, K. J., Lawrence, J. & O’Toole, Jr. (2002). Public management and organizational performance: The effect of managerial quality. Journal of Policy Analysis and Management, 21, pp. 629–643.

Neuman, W. L. (2000). Social Research Methods: Qualitative and Quantitative Approaches. Boston: Allyn & Bacon.

Pandey, S. K., Bradley E. W. & Donald P. M. (2008). Public service motivation and interpersonal citizenship behavior in public organizations: Testing a preliminary model. International Public Management Journal, 11, pp. 89–108.

Patricia M. S. (2005). Workplace relationship quality and employee information experiences. Communication Studies, 56, pp. 375–395.

Robert, B. (2015). Leader–member exchange as a moderator of the relationship between employee–organization exchange and affective commitment. The International Journal of Human Resource Management, 26:1, pp. 59-79.

Roberts, K., Varki, S. & Brodie, R. (2003). Measuring the quality of relationships in consumer services: An empirical study. Eur. J. Mark. 37 (1), pp. 169–196.

Shahidul, H. & Deneen M. H. (2014). Leadership and performance of public employees: effects of the quality and characteristics of manager-employee relationships. Journal of Public Administration Research and Theory.

Shahidul. H. (2015). The importance of ethical leadership and personal control in promoting improvement-centered voice among government employees. Journal of Public Administration Research and Theory, 25, issue 3.

Snow, R. E., Hutcheson, J. & Prather, J. (1981). Using reputational sampling to identify residential clusters of minorities dispersed in a large urban region: Hispanics in Atlanta. In: Proceedings of the Section on Survey Research Methods. American Statistical Association. pp 101–106.

Turner III, D. W. (2010). Qualitative interview design: A practical guide for novice investigators. The Qualitative Report, 15(3), 754.

Twining, J. (2000). A Naturalistic Journey into the Collaborator: In Search of Understanding for Prospective Participants. Doctoral Dissertation, Denton: Texas Woman’s University.

Vigoda, G., Eran, & Beeri, I. (2012). Change-oriented organizational citizenship behavior in public administration: The power of leadership and the cost of organizational politics. Journal of Public Administration Research and Theory, 22, pp. 573–96.

Wahlström, N. (2010). Learning to communicate or communicating to learn? A conceptual discussion on communication, meaning, and knowledge. Journal of Curriculum Studies, 42, pp. 431-449.

Wayne, S. J., Shore, L. M. & Liden, R. C. (1997). Perceived organizational support and leader-member exchange: A social exchange perspective. Academy of Management Journal, 40, pp. 82–111.

Wayne, S. J., Shore, L. M., Bommer, W. H. & Tetrick, L. E. (2002). The role of fair treatment and rewards in perceptions of organizational support and leader-member exchange. Journal of Applied Psychology, 87: 590-598.

Yeo, M., Ananthram, S., Stephen T. T. & Cecil A. P. (2013). Leader–member exchange and relational quality in a singapore public sector organization. Public Management Review.