پیشایندها و پسایندهای زیرآب‌زنی سازمانی در سازمان‌های دولتی: پژوهشی کیفی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

2 دانشیار،گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، ایران

3 استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 استاد، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

محیط کار، یکی از مکان‌های تعامل اجتماعی است که در آن زمینه‌های زیادی برای بروز برخی از بدرفتاری‌ها وجود دارد. یکی از این گونه‌های رفتاری، زیرآب‌زنی سازمانی است. درک زمینه‌ها و پیامدها و راهکارهای مدیریتی، به‌منظور جلوگیری از زیرآب‌زنی در سازمان برای افزایش اثربخشی کارکنان و بهره‌وری سازمان مهم است. هدف پژوهش حاضر، بررسی پیشایندها و پسایندهای زیرآب‌زنی در سازمان و ارائه راهکارهایی برای جلوگیری از این پدیده است. روش مورداستفاده در این پژوهش، کیفی است. جامعه موردمطالعه، مدیران سازمان‌های دولتی شهر تهران هستند که ده نفر تا رسیدن به اشباع نظری به‌صورت نمونه‌گیری هدف‌مند انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از ابزار مصاحبه و برای تجزیه‌وتحلیل آنها از روش تحلیل تم استفاده شده است. یافته‌های حاصل از مصاحبه نشان می­دهد که چهار عامل اصلی ایجادکننده زیرآب‌زنی؛ دو عامل پیامدهای ناشی از زیرآب‌زنی؛ سه عامل راهکارهای کنترل و مقابله با زیرآب‌زنی و سه عامل تعدیل‌کننده زیرآب‌زنی وجود دارد. براساس این یافته‌ها تصمیمات مدیریت و سازمان، عوامل محیطی و عوامل فردی باعث بروز رفتار زیرآب‌زنی در سازمان می‌شود. همچنین پسایندهای زیرآب‌زنی بین کارکنان نیز شامل پیامدهای شخصی و سازمانی می‌باشند. درنهایت راهکارهای توصیه‌شده برای مقابله با این پدیده شامل راهکارهای سازمانی، مدیریتی و راهکارهایی برای افراد قربانی است.

کلیدواژه‌ها


خواستار، حمزه (1388). ارائه روشی برای محاسبه پایایی مرحله کدگذاری در مصاحبه‌های پژوهشی. روش‌شناسی علوم انسانی، شماره 58: 161-174.

درگاهی، حسین (۱۳۹۱). قدرت و رفتار سیاسی در سازمان: اخلاقی با غیراخلاقی. مجله ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی، دوره پنجم، شماره ۷: ۱- 14.

سلمانی، داود و رادمند، محبوبه (۱۳۸۸). بررسی نقش سازمان و مدیریت در بروز رفتارهای کاری انحرافی. نشریه مدیریت دولتی، دوره 1، شماره ۳: 51- 68.

قلی‌پور، آرین؛ پورعزت، علی‌اصغر و سعیدی‌نژاد، مجید (۱۳۸۹). عوامل موجد رفتارهای ضدشهروندی در سازمان‌ها. فصلنامه علوم مدیریت ایران، سال دوم، شماره8 : 10 - ۲۹.

کاظمی، سیدحسین (1393). ساخت اجتماعی نظریه انحراف در سازمان: مطالعه یک سازمان دولتی در ایران. به راهنمایی: حسن دانایی‌فرد ، دانشگاه تربیت مدرس، رساله دکتری، رشته مدیریت دولتی.

واعظی، رضا؛ حسن‌پور، داود و رنجبر کبوترخانی، مصطفی (1395). تأثیر عدالت سازمانی در بروز رفتار انحرافی براساس نقش میانجی ادراک از عدالت سازمانی. فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، دوره 5. شماره 3( پیاپی19): 112-85.

هادوی‌نژاد، مصطفی و درزی، لیلا (1394). رفتارهای انحرافی در سازمان: تبیین نقش ادراک حمایت سازمانی و بی‌عدالتی، ناکامی و شخصیت.چشم‌انداز مدیریت دولتی، شماره 24: 151- 173.

Aftab,H. & Javeed, A(2012). The Impact of Job Stress on the Counter-productive Work Behavior (CWB) A Case Study from the financial Sector of Pakistan. Journal of Contemporary Research in Business, VO4, NO7, P590-604.

Baron, R. A. & Neuman, J. H. (1996). Workplace violence and workplace aggression: Evidence on their relative frequency and potential causes. Aggressive Behavior, 22, 161–173.

Baron, R. A., Neuman, J. H. & Geddes, D. (1999). Social and personal determinants of workplace aggression: Evidence for the impact of perceived injustice and the Type A behavior pattern. Aggressive Behavior, 25, 281–296.

Bennett, R. J. & Robinson, S. L. (2000). Development of a measure of workplace deviance. Journal of Applied Psychology, 85, 349–360.

 

Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.

Buss, A. H. (1961). The psychology of aggression. New York, NY: John Wiley.

Duffy,M. K., Ganster, D.C., Shaw, J.D., Johnson, J. L. & Pagon, M. (2006).The social context of undermining behavior at work. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 101, 105–126.

 Ferguson, M. (2007). From bad to worse: a social contagion model oforganizational misbehavior. dissertation submitted to the faculty of the graduate school of Vanderbilt university in partial fulfillment of the requirements for the degree of doctor of philosophy in management

Fitness, J. (2008). Fear and loathing in the workplace. In N. M. Ashkanasy & C. L. Cooper (Eds.), Research companion to emotion in organizations (pp. 61–72). Northampton, MA: Edward.

Fremont, P. M. (2005). Covert workplace aggression. Dissertation Abstracts International: The Sciences and Engineering, 65, 7B.

Geddes, D. & Baron, R. A. (1997). Workplace aggression as a consequence of negative performance feedback. Management Communications Quarterly, 10, 431–454.

Geen, R. G. (1991). Human aggression. Pacific Grove, CA: Brooks Cole.

Griep, Y., Vantilborgh, T. & Jones, S. K. (2018). The Relationship Between Psychological Contract Breach and Counterproductive Work Behavior in Social Enterprises: Do Paid Employees and Volunteers Differ?. Economicand Industrial Democracy, pp. 1-19.

Grover, S. L. (1993). Lying, deceit, and subterfuge: A model of dishonesty in the workplace. Organization Science, 4, 478–495.

Grover, S. L. (1997). Lying in organizations. In R. A. Giacalone & J. Greenberg (Eds.), Antisocial behavior in organizations (pp. 68–84). Thousand Oaks, CA: Sage.

Harvey, J. B. (1989). Some Thoughts About Organizational Backstabbing: Or, How Come Every Time I Get Stabbed in the Back My Fingerprints Are on the Knife? The Acsdvmv Manegment, 3, 4, 271-277.

Harvey, P., Martinko, M. J. & Borkowski, N. (2016). Justifying Deviant Behavior: The Role of Attributions and Moral Emotions. Journal of Business Ethics, 141(4), 779–795.

Herschcovis, S. M. & Barling, J. (2010). Towards a multi-foci approach to workplace aggression: A meta-analytic review of outcomes from different perpetrators. Journal of OccupationalBehavior, 31, 24–44.

Jelinek, R. M. A. (2006). The ABC′s of ACB: Unveiling a Clear and Present Danger in the Sales Force. Industrial Marketing Management, 35, 457- 467.

Kaukiainen, A., Salmivalli, C., Björkqvist, K., Österman, K., Lahtinen, A., Kostamo, A. & Lagerspetz, K. (2001). Overt and covert aggression in work settings in relation to the subjective well-being of employees. Aggressive Behavior, 27(5), 360–371.

Kvale, S. (1996). Interviews: An Introduction to qualitative research interviewing. Thousand Oaks, CA: Sage.

Lawrence, S. A. (2008). The case for emotion induced toxicity: Making sense of toxic emotions in the workplace. In N. M. Ashkanasy & C. L. Cooper (Eds.), Research companion to emotion inorganizations (pp. 73–89). Northampton, MA: Edward Elgar.

Lewicki, R. J. (1983). Lying and deception: A behavioral model. In MH. Bazerman & R. J. Lewicki (Eds.), Negotiation in organizations (pp. 68–90). Beverly Hills, CA: Sage.

Lutgen-Sandvik, P., Namie, G. & Namie, R. (2009). Workplace bullying causes, consequences, and corrections. In P. Lutgen-Sandvik & B. Davenport-Sypher (Eds.), Destructive organizational communication: Processes, Consequences, and constructive ways of organizing. New York, NY: Routledge.

Malone, P. & Hayes, J. (2012). Backstabbing in Organizations: Employees’ Perceptions of Incidents, Motives, and Communicative Responses. Communication Studies, 63(2), 194–219.

Malone, P. (2007). “Coworker Backstabbing: Strategies, Motives, and Responses”, Paper presented at the annual meeting of the International Communication Association, TBA, San Francisco, CA, May 23.

Mathes, E. W., Lane, D. J., Helmers, B. R., Jamnik, M. R., Hendrickson, M. & Aleshire, B. (2017). The dark side of self-control: High self-control leads to better outcomes when engaging in bad behaviors. Personality and Individual Differences, 105, 326–329.

Maykut, P. & Morehouse, R. (1994). Beginning qualitative research: APhilosophic and practical guide. London: The Falmer Press.

Mumford, M., Espejo, J., Hunter, S., Bedell-Avers, K., Eubanks, D. & Connelly, S. (2007). The Sources of Leader Violence: A Comparison of Ideological and Nonideological Leaders. The Leadership Quarterly, 18(3), 217-235.

Murphy, K. R. (1993). Honesty in the workplace. Belmont, CA: Brooks Cole.

Neuman, J. H. & Baron, R. A. (1997). Aggression in the workplace. In R. A. Giacalone & J. Greenberg (Eds.), Antisocial behavior in Organizations (pp. 37–67). Thousand Oaks, CA: Sage.

Neuman, J. H. & Baron, R. A. (1998). Workplace violence and workplace aggression: Evidence concerning specific forms, potential causes, and preferred targets. Journal of Management, 24, 391–420.

Neuman, J. H. & Baron, R. A. (2005). Aggression in the workplace: A social-psychological perspective. In S. Fox & P. E. Spector (Eds.), Counterproductive work behavior: Investigations of actorsand targets (pp. 13–40). Washington D.C.: American Psychological Association

Penny, L. M. & Spector, P. E. (2008). Emotions and counterproductive work behavior. In N. M. Ashkanasy & C. L. Cooper (Eds.), Research companion to emotion in organizations (pp. 183– 196). Northampton, MA: Edward Elgar.

 

Pulich, M. & Tourigny, L. (2004). Workplace deviance: strategies for modifying employee behavior. The Health Care Manager, 23(4), 290-301.

Ramirez, J. M. & Andreau, J. M. (2003). Aggression’s typologies. Revue Internationale DePsychologie Sociale, 16, 145–159.

Robinson, S. L. & Bennett, R. J. (1995). A typology of deviant workplace behavior: A multidimensional scaling study. Academy of Management Journal, 38, 555–572.

Roulston, K. (2001). Data analysis and.theorizing as ideology. QualitativeResearch, 1(3): 279-302.

Singhal, N. & Gupta, P. (2016). Office Politics and Backstabbing: An Impact on Employees Performance. International Journal of Trade and Commerce-IIARTC, 5, 1, 109-114.

 Spector, P. E. (1978). Organizational frustration: A model and review of the literature. PersonnelPsychology, 31, 815–829.

Spector, P. E., Fox, S. & Domalski, T. (2006). Emotions, violence, and counterproductive work behavior. In E. K. Kelloway, J. Barling, & J. J. HurrelJr. (Eds.), The handbook of workplaceviolence (pp. 29–46). Thousand Oaks, CA: Sage.

Van Fleet, D. D. & Griffin, R. W. (2006). Dysfunctional Organization Culture: The Role of Leadership in Motivating Dysfunctional Work Behaviors. Journal of Managerial Psychology, 21(8), 698-708.

Vardi, Y. & Weitz, E. (2004). Misbehavior in Organizations: Theory, Research and Management. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates Publishers.

Way, J. (2015). “Effects of Gender and Aggression Type on Perceptions of Aggressive Behavior at Work”, A dissertation submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy Department of Psychology College of Arts and Sciences University of South Florida.

Wu, W. (2014). A systematic review of current prevevention and intervention programs addressing workplace aggression, BA, University of British Columbia, ProQuest LLC, UMI 1567859, 789 East Eisenhower Parkway P.O. Box 1346,Ann Arbor, MI 48106 – 1346.

Yarborough, M. H. (1993). Warning! Negative influences at work. HR Focus, 70(9), 23.

Peng, Y. C., Chen, L. J., Chang, C. C. & Zhuang, W. L. (2016). Workplace bullying and workplace deviance. Employee Relations, 38(5), 755–769.