شناسایی و رتبه بندی عوامل موثر بر رفتار سبز کارکنان با تکنیک DANP

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت منابع انسانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گرایش منابع انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

امروزه به‌منظور کاهش اثرات زیانبار سازمان‌ها، فشارهای روزافزونی برای استقرار نظام مدیریت سبز وجود دارد. یک نظام مدیریت سبز درصورتی موفق عمل خواهد کرد که نقش حیاتی رفتارهای انسانی در فرایندهای "سبز" را نادیده نگرفته و در تقویت چنین رفتارهای زیست‌محیطی همت گمارد. این پژوهش با هدف شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر رفتار سبز کارکنان به‌منظور معرفی عوامل مؤثر در تقویت رفتارهای زیست‌محیطی در محیط کار صورت گرفت. پژوهش حاضر ازجهت هدف کاربردی و ازحیث گردآوری داده‌ها، توصیفی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری شامل مدیران ارشد صنعت ICT با سابقه فعالیت در حوزه منابع انسانی بود. با بررسی ادبیات رفتار سبز کارکنان و با به‌کارگیری نظر خبرگان با استفاده از تکنیک دلفی فازی در غربالگری عوامل، 15عامل مؤثر بر رفتار سبز کارکنان شناسایی و در 4 گروه عوامل هنجاری [ارزشی]، عوامل اطلاعاتی، عوامل مدیریتی و حمایتی و عوامل محیطی دسته‌بندی شد. درنهایت این عوامل با استفاده از تکنیک DANP رتبه‌بندی شدند. نتایج نشان داد عوامل مدیریتی و حمایتی با وزن 0.3569، عوامل هنجاری [ارزشی] با وزن 0.2481، عوامل اطلاعاتی با وزن 0.1989 و عوامل محیطی با وزن 0.1961 رتبه اول تا چهارم را کسب کرده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


خبرگزاری علم و فناوری (1397)، تغییرجایگاه ایران درحوزه محیط‌زیست ۲۰۱۸، بازیابی‌شده در 7 بهمن 1397، از: http://www.stnews.ir/content/news/75468

صادقی، محمد ( 1396)، تأثیر رهبری تحول‌آفرین سبز بر رفتار سبز کارکنان در محیط کار باتوجه‌به نقش جو سبز روان‌شناختی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس.

صمدی، منصور (1386)، رفتار مصرف‌کننده، تهران: آییژ، چاپ دوم.

ظفربخش، شهربانو (1394)، تبیین رفتار سبز کارمندان ازطریق سیاست‌های پایدار زیست‌محیطی سازمان (مطالعه موردی: سازمان محیط‌زیست استان گیلان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت.

معتمدی، پریا (1394)،بررسی اثرات چندسطحی بر رفتار سبز داوطلبانه کارکنان: تفاوت‌های فردی، رفتار رهبر، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز.

Abdulghaffar, N. (2017). Green Workplace Behavior in Saudi Arabia: The Case of EnviroCo. J. Mgmt. & Sustainability, 7, 19

Abrahamse, w., Steg, L., Gifford, R. & Vlek, C. (2009). Factors influencing car use for commuting and the intention to reduce it: A question of self-interest or morality? Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 12, 317-324.

Aguilera, R. V., Rupp, D. E., Williams, C. A. & Ganapathi, J. (2007). Putting the S back in corporate social responsibility: A multilevel theory of social change in organizations. Academy of management review, 32[3], 836-863.

Andersson, L., Shivarajan, S. & Blau, G. (2005). Enacting Ecological Sustainability in the MNC: A Test of an Adapted Value-Belief-Norm Framework. Journal of Business Ethics, 59, 295-305.

Bamberg, S. & Schmidt, P. (2003). Incentives, Morality, Or Habit? Predicting Students’ Car Use for University Routes with the Models of Ajzen, Schwartz, and Triandis. Environment and Behavior, 35, 264-285.

Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.

Barr, S. & Gilg, A. (2009). Sustainable lifestyles: Framing environmental action in and around the home. Geoforum, 37, 906-920.

Bass, B. M. (1998). Transformational leadership: Industry, military and educational impact. Mahwah, NJ: Erlbaum.

Bass, B. M. & Riggio, R. E. (2006). Transformational leadership [2nd Ed]. Mahwah, NJ: Erlbaum.

Blok, V., Wesselink, R., Studynka, O. & Kemp, R. (2015). Encouraging sustainability in the workplace: a survey on the pro-environmental behaviour of university employees. Journal of cleaner production, 106, 55-67.

Bouzon, M., Govindan, K., Rodriguez, C.M.T. & Campos, L.M. (2016). Identification and analysis of reverse logistics barriers using fuzzy Delphi method and AHP. Resources, Conservation and Recycling, 108, 182-197

Bratt, C. (1999). The Impact of Norms and Assumed Consequences on Recycling Behavior. Environment and Behavior, 31, 630-656.

Cairns. S., Newson. C. & Davis, A. (2010). Understanding successful workplace travel initiatives in the UK. Transportation Research Part A Policy and Practice, 44(7),473-494

Chiu, W. Y., Tzeng, G. H. & Li, H. L. (2013). A new hybrid MCDM model combining DANP with VIKOR to improve e-store business. Knowledge-Based Systems, 37, 48-61.

Daily, B. F., Bishop, J. W. & Govindarajuju, N. (2008). A Conceptual Model for Organizational Citizenship Behavior Directed Toward the Environment. Business & Society, 48[2], 243-256.

Fornara, F., Carrus, G., Passafaro, P. & Bonnes, M. ([2011). Distinguishing the sources of normative influence on proenvironmental behaviors. Group Processes & Intergroup Relations, 14, 623-635.

Gigliotti, L. M. (1994). Environmental Issues: Cornell Students' Willingness to Take Action, 1990. The Journal of Environmental Education, 26, 34-42.

Gill, J.D., Crosby, La. & Taylor, J. R. (1986). Ecological concern, attitudes, and social norms in voting behavior. Public Opinion Quarterly, 50, 537–554.

Graves, L. M., Sarkis, J. & Zhu, Q.)2013. ( How transformational leadership and employee motivation combine to predict employee pro-environmental behaviors in China. Journal of Environmental Psychology, 35, 81-91.

Grob, A. )1995(. A structural model of environmental attitudes and behaviour. Journal of Environmental Psychology, 15, 209-220.

Harland, P., Staats, H. & Wilke, H. A. M. )2007). Situational and Personality Factors as Direct or Personal Norm Mediated Predictors of Pro-environmental Behavior: Questions Derived From Norm-activation Theory. Basic and Applied Social Psychology, 29, 323-334.

Hassan, A. (2007). Human Resource Development and Organizational Values. Journal of European Industrial Training, 31[6], 435-448.

Jones, J., Jackson, J., Tudor, T. & Bates, M. (2012). Strategies to enhance waste minimization and energy conservation within organizations: a case study from the UK construction sector. Waste Management and Research, 30[9]: 981–990.

Kollmuss, A. & Agyeman, J. (2002). Mind the gap why do people act environmentally and what are the barriers to pro-environmental behavior ?. Environmental Education Research, 8[3], 239-260.

Lamm, E., Tosti-Kharas, J. & King, C. (2015). Empowering Employee Sustainability: Perceived Organisational Support toward the Environment. Journal of Business Ethics, 128, 207-220.

Liebrand, W. B. G., Messick, D.M. & Wilke, H.A. M. (1992). Social dilemmas: theoretical issues and research findings. Oxford; New York. Pergamon Press.

Martínez-Noya, A. & García-Canal, E. (2011). Technological capabilities and the decision to outsource/outsource offshore R&D services. International Business Review, 20[3], 264-277.

Matthies, E., Selge, S. & Klöckner, C. A. (2012). The role of parental behaviour for the development of behaviour specific environmental norms – the example of recycling and re-use behaviour. Journal of Environmental Psychology, 32, 277-284.

Meinhold, J. L. & Malkus, A. J. (2005). Adolescent Environmental Behaviors. Environment and Behavior, 37, 511-532.

Nordlund, A. M. & Garvill, J. R. (2002). Value Structures behind Proenvironmental Behavior. Environment and Behavior, 34, 740-756.

Ones, D. S. & Dilchert, S. (2012b). Environmental sustainability at work: A call to action. Industrial and Organizational Psychology, 5, 444-466.

Onkila T. (2013). Pride or embarrassment? Employees’ emotions and corporate social responsibility. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 22[4], 222-236

Paillé, P. & Boiral, O. (2013). Pro-environmental behavior at work: Construct validity and determinants. Journal of Environmental Psychology, 36, 118-128.

Ramayah, T., Lee, J. W. C. & Lim, S. (2012). Sustaining the environment through recycling: An empirical study. Journal of Environmental Management, 102, 141-147.

Reynolds, S. J. (2008). Moral attentiveness: Who pays attention to the moral aspects of life? .Journal of Applied Psychology, 93, 1027-1041.

Robertson, J. L. & Barling, J. (2013). Greening organizations through leaders' influence on employees' pro‐environmental behaviors. Journal of Organizational Behavior, 34[2], 176-194.

Rockström, J., Steffen, W., Noone, K., Persson, Å., Chapin III, F. S., Lambin, E. F. & Nykvist, B. (2009). A safe operating space for humanity. nature, 461[7263], 472

Rumus, C. A. & Steger, U. (2000). The Roles of Supervisory Support Behaviors and Environmental Policy in Employee "Ecoinitiatives" at Leading-Edge European Companies. The Academy of Management Journal, 43, 605-626.

Schwartz, T., Betz, M., Ramirez L. & Stevens G. (2010). Sustainable energy practices at work: understanding the role of workers in energy conservation. In Proceedings of the NordiCHI 2010, 452-462

Siero, F.W., Bakker, A.B., Dekker, G.B. & vandenBurg, M.T.C. (1996). Changing organizational energy consumption behaviour through comparative feedback. Journal of Environmental Psychology, 16[3], 235–246.

Staats, H., van Leeuwen, E. & Wit A. (2000). A longitudinal study of informational interventions to save energy in an office building. Journal of AppliedBehavior Analysis, 33[1]: 101.

Stern, P. C. (1999). Information, Incentives, and Proenvironmental Consumer Behavior. Journal of Consumer Policy, 22, 461-478.

Subhabrata Bobby, B., Iyer, E. S. & Kashyap, R. K. (2003). Corporate Environmentalism: Antecedents and Influence of Industry Type. The Journal of Marketing, 67, 106-122.

Tam, V.W. & Tam, C.M. (2008). Waste reduction through incentives: a case study. Building Research and Information, 36[1], 37–43.

Temminck, E., Mearns, K. & Fruhen, L. )2013(. Motivating employees towards sustainable behavior. Business Strategy and the Environment, 24[6], 402-412.

THØGERSEN, J. (1999). The Ethical Consumer. Moral Norms and Packaging Choice. Journal of Consumer Policy, 22, 439-460

Tudor, T.L., Barr, S.W. & Gilg, A.W. (2008). A Novel Conceptual Framework for Examining Environmental Behavior in Large Organizations, A Case Study of the Cornwall National Health Service [NHS] in the United Kingdom. Environment and Behavior, 40[3], 426-450

Young, W., Davis, M., McNeill, I. M., Malhotra, B., Russell, S., Unsworth, K. & Clegg, C. W. (2015). Changing behaviour: successful environmental programmes in the workplace. Business Strategy and the Environment, 24[8], 689-703.