بررسی اثر رهبری خدمتگزار بر رفتار شهروندی سازمانی: نقش واسطه‌ای توانمندسازی روانشناختی، عدالت سازمانی و خشنودی شغلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مسئول فنی موسسه روانشناختی کاریزما مشاور

2 مدیر گروه روانشناسی صنعتی و سازمانی دانشگاه شهید چمران اهواز

3 فارغ التحصیل

چکیده

هدف از پژوهش حاضر بررسی اثر مستقیم رهبری خدمتگزار بر رفتار شهروندی سازمانی و همچنین اثر غیر مستقیم این رابطه از طریق توانمندسازی روانشناختی، عدالت سازمانی و خشنودی شغلی می‌باشد. طرح پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری پژوهش را کلیه کارکنان شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مارون تشکیل می‌دهند که از این تعداد 250 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های رهبری خدمتگزار، توانمندسازی روانشناختی، عدالت سازمانی ، خشنودی شغلی و رفتار شهروندی سازمانی جمع‌آوری و با استفاده از روش الگویابی معادلات ساختاری و بوت استرپ مورد تحلیل قرار گرفتند. تحلیل‌های الگویابی معادلات ساختاری برازندگی الگوی پیشنهادی را با داده‌ها مورد حمایت قرار دادند. نتایج حاکی از اثر مستقیم رهبری خدمتگذار بر رفتار شهروندی سازمانی و اثر غیرمستقیم رهبری خدمتگزار بر رفتار شهروندی سازمانی از طریق توانمندسازی روانشناختی و عدالت سازمانی بود. بنابراین، سازمان‌ها می‌توانند با بکارگیری سبک رهبری خدمتگزار باعث توانمندسازی کارکنان، عدالت سازمانی، افزایش خشنودی شغلی و رفتار شهروندی سازمانی در کارکنان شوند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ارشدی، نسرین (1386). طراحی و آزمون الگویی از پیشایندها و پیامدهای مهم انگیزش شغلی در کارکنان شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب منطقه اهواز. دانشگاه شهید چمران اهواز،دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، پایان‌نامه دکتری روان‌شناسی صنعتی و سازمانی.

اسپکتور، پل (2006). روان‌شناسی صنعتی و سازمانی. ترجمه شهناز محمدی. (1388). تهران: دانشگاه تربیت  معلم.

اشجع، آرزو (1387). رابطه مشارکت در تصمیم­گیری و اعتماد با رفتار شهروندی سازمانی، هویت و عدالت سازمانی در مجتمع فولاد مبارکه اصفهان. دانشگاه اصفهان، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، پایان­نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی صنعتی سازمانی.

بهارلو، مصطفی (1392). طراحی و آزمودن الگویی از پیشایندها و پیامدهای توانمندسازی روان‌شناختی. دانشگاه شهید چمران اهواز،دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی،پایان نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی صنعتی و سازمانی.

خرّازی، سّید کمال، میرکمالی، سید محمد و ترکی، علی (1392). رهبری خدمت‌گزار سازمان و رضایت شغلی کارکنان.چشم انداز مدیریت دولتی.ش 14،ص 116- 87.

شریفی، رستگار (1393). طراحی و آزمودن الگویی از پیامدهای رهبری خدمت‌گزار. دانشگاه شهید چمران اهواز،دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی،پایان نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی صنعتی و سازمانی.

غفوری ورنوسفادرانی، محمدرضا (1387). بررسی رابطه جو روان‌شناختی در سازمان با توانمندسازی روان‌شناختی و کنترل شغلی در کارکنان یک کارخانه صنعتی در شهر اصفهان. دانشگاه شهید چمران اهواز،دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی،پایان نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی صنعتی و سازمانی.

فصیحی زاده، نرگس (1389). رابطه چندگانه خشنودی با ابعاد شخصیت، هوش هیجانی، عاطفه مثبت و دلبستگی شغلی در بین کارکنان شرکت پالایش و پخش فرآورده­های نفتی ایران - اصفهان. دانشگاه اصفهان، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، پایان نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی صنعتی و سازمانی.

قلی­پور، آرین و حضرتی، محمود (1388). تبیین ابزار سنجش رهبری خدمت‌گزار در سازمان­های دولتی ایران. پژوهش‌های مدیریت، ش3، دوره 2، ص 27-5.

قلی­پور، آرین، پورعزّت، علی­اصغر و حضرتی، محمود (1388). بررسی تأثیر رهبری خدمت‌گزار
بر اعتماد سازمانی و توانمندسازی در سازمان­های دولتی. فصلنامه مدیریت دولتی، ش 2، دوره 4،
ص 118-103.

هاشمی شیخ­شبانی، سید اسماعیل (1386). بررسی روابط ساده، چندگانه و تعاملی متغیرهای مهم محیطی، نگرشی، شخصیتی و عاطفی با رفتارهای نابارور در محیط کار در کارکنان یک شرکت صنعتی.دانشگاه شهید چمران اهواز،دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، پایان‌نامه دکتری روان‌شناسی صنعتی و سازمانی.

Adlam, R. (2003). This complex thing, Leadership, in police leadership in the Twenty First Century.Winchester: Waterside Press.

Ambrose, M. L. (2002). Contemporary justice research: A new look at familiar questions. Organizational Behavior and Human DecisionProcesses, 89, 803–812.

Appelbaum, S. H., Bartolomucci, N., Beaumier, E., Boulanger, J., Corrigan, R., Dore, I., Girard., C. & Serrano, C. (2004). Organizational citizenship behavior: a case study of culture, leadership and trust.Management Decision, 42, 13-40.

Bambale, A. J. (2014). Relationship between servant leadership and organizational citizenship behaviors: review of literature and future research directions. Journal of Marketing and Management, 5 (1), 1-16.

Brewer, C. (2010). Servant leadership: A review of literature. Online Journal of Workforce Education and Development, Volume IV, Issue 2. Retrieved from http://www.opensiuc.lib.siu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1008&context.

Buitendach, J., & De Witte, H. (2005).Job  insecurity, extrinsic and intrinsic job satisfaction and affective organizational commitment of maintenance workers in a parastatalsouth Africa.Journal of Business Management, 36 (2), 27–37.

Campbell, L., & Finch, E. (2004).Customer satisfaction and organizationaljustice.Journal of Facilities, 22, 178-189.

Colquitt, J. A. (2001). On the dimensionality of organizational justice: A construct validation of a measure. Journal of Applied Psychology, 86, 386 – 400.

Colquitt, J. A., Conlon D. E., Wesson, M. J., Porter, C. O. L. H., & Ng, K. Y. (2001). Justice at the millennium: A meta analytic review of 25 years of organizational justice research. Journal ofApplied Psychology, 86: 425-445.

Conger, J. A., &Kanugo, R. N. (1988). The empowerment process: Integrating and practice. Academy of Management Review, 13, 471–482.

Graham, J. W. (1991). Servant leadership in organizations: inspirational and moral. Leadership Quarterly, 2, 105-119.

Greenleaf, R. K. (1977). Servant-Leadership: A journey into the Nature of Legitimate Power and Greatness, New York, Publish Press.

Güçhel, c., &begeçh, s. (2012). The effect of the servant leadership on organizational citizenship behavior: case study of a university. International journal of social sciences and humanity studies, 4, 67-80.

Harwiki, W. (2013). The influence of servant leadership on organization culture, organizational commitment, organizational citizenship behavior and employees’ performance (study of outstanding cooperatives in east java province, indonesia). Journal of Economics and Behavioral Studies, 5(12), 876-885.

Jones, D. (2011). The role of servant leadership in establishing a participative business culture focused on profitability, employee satisfaction, and empowerment.Walden University, College of management and technology,Dissertation Submitted in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of Doctor of Philosophy Management.

Judge, T. A., Parker, S., Colbert, E. A., Heller, D., & Iles, R. (2000).Job satisfaction: A cross cultural review,. Handbook of Industrial, Work and Organizational Psychology, In Neli Anderson, Deniz, S. Ones, Handankepir Shiningly & Chock Iliganviswesvarn (Eds).

Karriker JH and Williams ML (2009) Organizationaljustice and organizational citizenship behavior: Amediated multifoci model. Journal of Management, 35 (1),112-135.

Laub, J. (2003). From Paternalism to the Servant Organization Expanding the Organizational Leadership Assessment (OLA) Model ServantLeadership Roundtable.Indiana Wesleyan University, Dissertation for the Degree of Doctor of Psychology.

Liden, R. C., Wayne, S. J., Zhao, H., & Henderson, D. (2005).Development of multi dimenstional measure of servant leadership.The Leadership Quarterly, 19(2), 161-177.

McCann, J. T., Graves, D., & Cox, L. (2014).Servant leadership, employee satisfaction, and organizational performance in rural community hospitals.International Journal of Business and Management, 9(10), 28-38.

Mccormick, E. J., &Ilgen, D. R. (1985).Industrial and organizational psychology (8th ed.). Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.

Mehrara, A., &Bahalo, S. (2013). Studying the relationship between servant leadership and employee empowerment at najafabadislamicazad university. Interdisciplinary Journal of Contemporary Research in Business, 5(8), 86-104.

Nabatchi, T., Bingham, L. B., Good, D. H. (2007). Organizational justice and workplace mediation: A six-factor model. International Journal ofConflict Management, 18 (2), 148-174.

Nadiri, H., &Tanova, C. (2010).An investigation of the role of justice in turnover intentions, job satisfaction, and organizational citizenship behavior in hospitality industry.International Journal of Hospitality Management, 29(1), 33-41.

Nel, T. (2013).Investigating positive leadership, psychological empowerment, work engagement and satisfaction with life in a chemical industry.North-West University, Dissertation submitted as partial fulfilment of the Requirements for the degree of Doctor in industrial psychology.

Organ, W. D. (1988).Organizational citizenship behavior: The good soldier syndrome. Lexington, MA Lexington Books.

Organ, W. D., &Konovsky, M. A. (1989).Cognitive versus affective determinants of organizational citizenship behavior.Journal of Applied Psychology, (74), 157–164.

Parolini, J. (2007). Investigating the Distinctions Between 10-Transformational anServant Leadership.Virginia Beach: Regent University, the requirements for the degree of doctor of philosophy in organizational leadership.

Patterson, K. (2003). Servant leadership: A theoretical model.Regent University, a dissertation presented in partial fulfillment of the requirement for the degree doctor of philosophy.

Piccolo, R. F., Greenbaum, R., Hartog, D. N. D., &Folger, R. (2010).The relationship between ethical leadership and core job characteristics.Journal of Organizational Behavior, 31(2‐3), 259-278.

Podsakoff, M. D., Machenzie, B. S., Lepaine, J. B., &Bachrach, D. G. (2000). Organizational citizenship behaviors: A critical review of the theoretical and empirical literature and suggestions for future research. Journal of Management, 6 (3), 513-563.

Polat, F. (2011). Inclusion in education: A step towards social justice.International Journal of Educational Development31(1), 50-58.

Rauf, F. A. (2014). Perception of Organizational Justice as a Predictor of Organizational Citizenship Behavior: An Empirical Study at Schools in Sri Lanka. European Journal of Business and Management6(12), 124-130.

Rhoades, L., &Eisenberger, R. (2002). Perceived organizational support: A review of the literature. Journal of Applied Psychology, 87, 698 – 714.

Russell, R. F., & Stone A. G. (2002). A review of servant leadership attributes: developing a practical model. Leadership & Organization Development Journal, 23, 145-57.

Scuderi, N. (2010). Servant leadership and transformational leadership in church organizations.Virginia University, the dissertation of doctor of philosophy management.

Seibert, S. E., &Wang, G., &Courtright, S. H. (2011). Antecedents and Consequences of psychological and team empowerment in organizations: a meta-analytic review. Journal of Applied Psychology, 96(5), 981-1003.

Smith, C. A., Organ, D. W., & Near, G. P. (1983). Organizational citizenship behavior: Its nature and antecedents. Journal of Applied Psychology, 68, 653-663.

Spreitzer, G. M. (1995). An empirical tests of a comprehensive model of interpersonal empowerment in the workplace. American Journal of Community Psychology, 38, 1442–1465.

Spreitzer, G. M. (2008). Taking stock: A review of more than twenty years of research on empowerment at work.Handbook of Organizational Behavior (pp. 54 – 72). Thousand Oaks, CA: Sage.

Supriyanto, A. S. (2013). Role of procedural justice, organizational commitment and job satisfaction on job performance: The mediating effects of organizational citizenship behavior. International Journal of Business and Management8(15), p57.

Thomas, K. W., &velthouse, B. A. (1990).Cognitive elements of empowerment.Academy of Management Review, 15, 666–681.

Zehir, C., Akyuz, B., Eren, M. S., &Turhan, G. (2013).The indirect effects of servant leadership behavior on organizational citizenship behavior and job performance: organizational justice as a mediator. International Journal of Research in Business and Social Science, 2(3), 1-13.