بررسی تأثیر خویشاوندگرایی بر عملکرد کاری کارکنان با نقش میانجی شایستگی‌های آنان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت دانشکده علوم اداری و اقتصاد دانشگاه ولی‌عصر (عج) رفسنجان، رفسنجان، ایران

2 استادیار گروه علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

درحال‌حاضر، خویشاوندگرایی یکی از پدیده­های نامطلوب سازمانی است که در بیشتر کشورها، مخصوصاً کشورهای درحال‌توسعه به شکل­های مختلف وجود دارد و عملکرد کارکنان را تحت­الشعاع قرار داده است. درنتیجه، هدف از پژوهش حاضر، بررسی تأثیر خویشاوندگرایی بر عملکرد کاری کارکنان با درنظرگرفتن نقش میانجی شایستگی­های آنان (خودشایستگی، شایستگی تیمی، شایستگی تغییر، شایستگی ارتباطی، شایستگی اخلاقی و شایستگی فرهنگی) است. جامعه آماری در این تحقیق،  کارکنان شرکت­های خدمات مسافرتی و گردشگری در شهر تهران است و برای به‌دست‌آوردن حجم نمونه از روش نمونه­گیری تصادفی ساده و فرمول کوکران استفاده شده است. در این تحقیق، برای گردآوری اطلاعات، روش کتابخانه­ای و میدانی به‌کار گرفته شده است. تحقیق حاضر ازحیث هدف، یک تحقیق کاربردی و همچنین ازحیث چگونگی به‌دست‌آوردن داده­های موردنیاز، از نوع تحقیقات توصیفی و همبستگی است. برای تجزیه‌وتحلیل داده­های پرسشنامه از تحلیل  مدل معادلات ساختاری، موجود در بسته­های نرم­افزاری LISREL و SPSS استفاده شده است. نتایج، نشان داد که خویشاوندگرایی بر عملکرد کاری کارکنان، خودشایستگی، شایستگی تیمی، شایستگی اخلاقی و شایستگی فرهنگی، تأثیر منفی معنی‌داری دارد و خودشایستگی، شایستگی تیمی، شایستگی تغییر و شایستگی ارتباطی نیز بر عملکرد کارکنان، تأثیر مثبت معنی‌داری دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران (1396). چکیده آمارهای اقتصادی. مرکز تحقیقات و بررسی­های اقتصادی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران.

احمدی، سیدعلی‌اکبر؛ مرادی، مرتضی و کمال­آبادی، فرانک (1391). تأثیر رابطه­بازی بر نگرش و رفتار کارکنان سازمان. فصلنامه پژوهش­های مدیریت منابع انسانی، دوره چهارم، شماره اول: 135-115.

امیرفخریان، مصطفی و معینی، علیرضا (1396). بررسی عوامل مؤثر در موفقیت دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری در زمینه برگزاری تورهای داخلی شهر مشهد. مجله آمایش جغرافیایی فضا، دوره هفتم، شماره بیست و پنجم: 219-207.

سازمان میراث فرهنگی و گردشگری (1396). سالنامه آماری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری. دفتر برنامه­ریزی و حمایت از توسعه گردشگری.

سپهوند، رضا؛ وحدتی، حجت­اله؛ اسماعیلی، محمدرضا و رحیمی‌اقدام، صمد (1395). طراحی الگوی مزیت رقابتی پایدار مبتنی‌بر شایستگی سرمایه انسانی در صنعت بیمه. فصلنامه پژوهش­های مدیریت منابع انسانی، دوره هشتم، شماره اول: 208-179.

سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس و حجازی، الهه (1395). روش­های تحقیق در علوم رفتاری، تهران: مؤسسه انتشارات آگاه.

فیض، داود؛ دهقانی سلطانی، مهدی؛ فارسی­زاده، حسین و فرجی، الهام (1395). تأثیر کار هیجانی و فرسودگی هیجانی بر تعهد سازمانی عاطفی: نقش میانجی رضایت شغلی. فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، سال پنجم، شماره سوم: 49-25.

کمالی، یحیی (1393). بررسی نقش ارزیابی عملکرد کارکنان در تحقق شایسته­سالاری در سازمان. فصلنامه منابع انسانی ناجا، سال نهم، شماره سی و هفتم: 75-49.

محمدی، جیران؛ باقری، مژگان­السادات؛ صفریان، سارا و علوی برازجانی، سیده‌آزاده (1395). تبیین نقش پارتی­بازی در رضایت و عملکرد شغلی کارکنان. مجله پژوهش­های مدیریت منابع سازمانی، دوره ششم، شماره اول: 257-237.

مرادی، مرتضی و بابایی‌اسد، الهام (1393). بررسی تأثیر خویشاوندسالاری بر سلامت روان کارکنان: نقش میانجیگری منفی­گرایی شفاهی، استرس و تمایل به ترک‌خدمت. اولین کنفرانس بین­المللی مدیریت، حسابداری و اقتصاد.

موسوی، سیدنجم­الدین و زارع، فرجام (1396). بررسی نقش رفتارهای سیاسی در بروز رفتارهای منافقانه باتوجه‌به نقش میانجی معنویت. فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، سال ششم، شماره چهارم: 187-161.

Abou-Shouk, M. A., Lim, W. M. & Megicks, P. (2016). Using competing models to evaluate the role of environmental pressures in ecommerce adoption by small and medium sized travel agents in a developing country. Tourism Management, 52, 327-339.

AL-Shawawreh, T. (2016). Economic effects of using nepotism and cronyism in the employment process in the public sector institutions. Research in Applied Economics, 8(1), 58-67.

Altindage, E. (2014). Evaluation of nepotism as accelerating effect on employee Performance: An empirical study in Turkey. European Journal of Business and Social Sciences, 3(7), 97-104.

Ansari, Y., Mrdasi, A. & Aliabad, F. (2015). The impact of nepotism in the organization on the attitude of employees to the organization: A case study in a private bank. International Journal of Review in Life Sciences, 5(5), 509-515.

Anvari, A., Soltani, I. & Rafiee, M. (2016). Providing the applicable model of performance management with competencies oriented. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 230, 190-197.

Araslı, H. & Tumer, M. (2008). Nepotism, favoritism and cronyism: A study of their effects on job stress and job satisfaction in the banking industry of North Cyprus. Social Behavior & Personality, 36(9), 1237-1250.

Aydogan, I. (2012). The existence of favoritism in organizations. African Journal of Business Management, 6(12), 4577-4586.

Bazerman, M. H. & Gino, F. (2012). Behavioral ethics: Toward a deeper understanding of moral judgment and dishonesty. Annual Review of Law and Social Science, 8, 85-104.

Budhwar, P. S. & Mellahi, K. (2006). Managing human resources in the Middle-East. New York, USA: Routledge.

Büte, M. (2011). The effects of nepotism and favoritism on employee behaviors and human resources practices: A research on Turkish public banks. TODAÐE’s Review of Public Administration, 5(1), 185-208.

Ciziuniene, K., Vaiciute, K. & Batarliene, N. (2016). Research on competencies of human resources in transport Sector: Lithuanian case study. Procedia Engineering, 134, 336-343.

Chen, Y. L. (2015). Examining factors in cross-cultural competence development in Taiwan College students. The Asia-Pacific Education Researcher, 24(2), 329-340.

Chung, K. Y. (2000). Hotel management curriculum reform based on required competencies of hotel employees and career success in the hotel industry. Tourism Management, 21(5), 473-487.

Cruz, C., Firfiray, S. & Gómez-Mejía, L. R. (2011). Socioemotional wealth and human resource management in family controlled firms. Research in personnel and human resources management. 30, 159-219.

Elbaz, A. M. & Haddoud, M. Y. (2017). The role of wisdom leadership in increasing job performance: Evidence from the Egyptian tourism sector. Tourism Management, 63, 66-76.

Elbaz, A. M., Haddoud, M.Y. & Shehawy, Y.M. (2018). Nepotism, employees’ competencies and firm performance in the tourism sector: A dual multivariate and Qualitative Comparative Analysis approach. Tourism Management, 67, 3-16.

 

Elsetouhi, A. M., Hammad, A. A., Nagm, A. E. A. & Elbaz, A. M. (2018). Perceived leader behavioral integrity and employee voice in SMEs travel agents: The mediating role of empowering leader behaviors. Tourism Management, 65, 100-115.

Erdem, B. & Karatas, A. (2015). The effects of cronyism on job satisfaction and intention to quit the job in hotel Enterprises: The case of three, four and five star hotels in mu_gla, Turkey. Manas Journal of Social Studies, 4(1), 55-74.

Feiz, D., Dehghani Soltani, M. & Farsizadeh, H. (2017). The effect of knowledge sharing on the psychological empowerment in higher education mediated by organizational memory. Studies in Higher Education, DOI: 10.1080/03075079.2017.1328595.

Firfiray, S., Cruz, C., Neacsu, I. & Gomez-Mejia, L. R. (2017). Is nepotism so bad for family firms? A socioemotional wealth approach. Human Resource Management Review, 28(1), 83-97

Gruber, M., Heinemann, F., Brettel, M. & Hungeling, S. (2010). Configurations of resources and capabilities and their performance implications: An exploratory study on technology ventures. Strategic Management Journal, 31(12), 1337-1356.

Hayajenh, A., Maghrabi, A. & Al-Dabbagh, T. (1994). Research Note: Assessing the effect of nepotism on human resource managers. International Journal of Manpower, 15(1), 60-67.

Hellriegel, D. & Slocum, J. (2011). Organizational behavior, south western (13th ed.). Mason, Ohio Thomson, USA: Cengage Learning

Ibrahim, Z., Abdullah, F. & Ismail, A. (2016). International business competence and small and medium enterprises. Procedia- Social and Behavioral Sciences, 224, 393-400.

Karakose, T. (2014). The effects of nepotism, cronyism and political favoritism on the doctors working in public hospitals. Ethno Med, 8(3), 245-250.

Kong, H., Cheung, C. & Song, H. (2012b). From hotel career management to employees' career satisfaction: The mediating effect of career competence. International Journal of Hospitality Management, 31(1), 76-85.

Kong, H. (2013). Relationships among work-family supportive supervisors, career competencies, and job involvement, International. Journal of Hospitality Management, 33(2013), 304-309.

Kunc, M. H. & Morecroft, J. D. (2010). Managerial decision making and firm performance under a resource-based paradigm. Strategic Management Journal, 31(11), 1164-1182.

Lines, B., Sullivan, K., Smithwick, J. & Mischung, J. (2015). Overcoming resistance to change in engineering and construction: Change management factors for owner organizations. International Journal of Project Management, 33(5), 1170-1179.

Martín-Rojas, R., García-Morales, V. & Bolívar-Ramos, M. (2013). Influence of technological support, skills and competencies, and learning on corporate entrepreneurship in European technology firms. Technovation, 33(12), 417-430.

Nadeem, M., Ahmad, R., Ahmad, N., Batool, S. R. & Shafique, N. (2015). Favoritism, nepotism and cronyism as predictors of job satisfaction: Evidences from Pakistan. Journal of Business Management and Research, 8, 224-228.

Naquin, S. S. & Holton, E. F. (2006). Leadership and managerial competence models: A simplified process and resulting model. Advances in Developing Human Resources, 8(2), 144-165.

Nickson, D. (2013). Human resource management for hospitality, tourism and events (2nd ed.). New York, USA: Routledge.

Nikolajevaite, M. & Sabaityte, E. (2016). Relationship between employees' competencies and job Satisfaction: British and lithuanian employees. Psychology Research, 6(11), 684-692.

Nordqvist, M., Sharma, P. & Chirico, F. (2014). Family firm heterogeneity and governance: A configuration approach. Journal of Small Business Management, 52(2), 192-209.

Nzewi, H., Chiekezie, O. & Nnesochi, I. (2015). Teamwork and performance of selected transport companies in anambra state. International Journal of Managerial Studies and Research (IJMSR), 3(9), 124-132.

Ozler, H., Ergun, D. O. & Gumustekin, G. E. (2007). Aile isletmelerinde nepotizmin gelisim evreleri ve kurumsallasma. The progress of nepotism in family businesses and institutionalization. The Journal of Institute of Social Sciences, Selcuk University, 1(17), 437-450.

Ponzo, M. & Scoppa, V. (2011). A simple model of favouritism in recruitment. Research in Economics, 65(2), 78-88.

Potnuru, R. K. G. & Sahoo, C. K. (2016). HRD interventions, employee competencies and organizational performance: An empirical study. European Journal of Training and Development, 40(5), 345-365.

Sadozai, A., Zaman, H., Marri, M. & Ramay, M. (2012). Impact of favoritism, nepotism and cronyism on job satisfaction - a study from public sector of Pakistan. Interdisciplinary Journal of Contemporary Research in Business, 4(6), 760-771.

Safina, D. (2015). Favouritism and nepotism in an Organization: Causes and effects. Procedia Economics and Finance, 23, 630-634.

Serirat, S. (2009). Career competencies and career success of Thai employees in tourism and hospitality sector. International Business & Economics Research Journal, 8(11), 65-72.

Shih, H. A., Chiang, Y. H. & Hsu, C. C. (2006). Can high performance work systems really lead to better performance? International Journal of Manpower, 27(8), 741-763.

Singh, P., & Twalo, T. (2014). Impact of human factors on the labour process: A case study. International Business and Economic Research Journal, 13(2), 305-318.

Sucher, W. & Cheung, C. (2015). The relationship between hotel employees' cross cultural competence and team performance in multi-national hotel companies. International Journal of Hospitality Management, 49, 93-104.

Trivellas, P., Akrivouli, Z., Tsifora, E. & Tsoutsa, P. (2015). The impact of knowledge sharing culture on job satisfaction in accounting firms. The mediating effect of general competencies. Procedia Economics and Finance, 19, 238-247.

Turhan, M. (2014). Organizational cronyism: A scale development and validation from the perspective of teachers. Journal of Business Ethics, 123(2), 295-308.

Vathanophas, V. & Thai-ngam, J. (2007). Competence requirements for effective job performance in the Thai public sector. Contemporary Management Research, 3(1), 45-70.

Wesselink, R., Blok, V., Leur, S., Lans, T. & Dentoni, D. (2015). Individual competencies for managers engaged in corporate sustainable management practices. Journal of Cleaner Production, 106, 497-506.