مدل‌سازی عوامل موثر بر شادی سازمانی با رویکرد مدل‌سازی تفسیری ساختاری فراگیر (TISM)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 استادیار گروه مدیریت جهانگردی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 کارشناس ارشد مدیریت بازرگانی، گرایش بازاریابی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

4 کارشناس ارشد مدیریت کسب‌و‌کار، گرایش استراتژی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

شادی سازمانی یکی از موضوعات بسیار حیاتی در مدیریت و روان‌شناسی بوده و یکی از عوامل مؤثر بر بهره­وری محسوب می­‌شود. ازطرفی، نتایج گزارش­های بین­المللی حاکی از عدم شادی در کشور و به‌تبع‌آن در سازمان‌های ایران است که لزوم توجه بیش‌ازپیش به این مسئله آشکار می‌شود. لذا در این پژوهش محققان درصدد طراحی مدلی متشکل از عوامل مؤثر بر شادی سازمانی و همچنین کشف روابط ساختاری میان آن­ عوامل با استفاده از روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری فراگیر در بانک سپه می­باشند. پژوهش حاضر از نوع توصیفی- تحلیلی است، جامعه موردمطالعه تحقیق، مدیران ارشد و میانی و خبرگان دانشگاهی می‌باشند. براین‌اساس، 10 نفر از مدیران ارشد و میانی بانک سپه و 5 تن از اساتید دانشگاهی در رشته مدیریت منابع انسانی و رفتار سازمانی به‌صورت هدف‌مند قضاوتی انتخاب شدند. مدل طراحی‌شده حاوی 11 عامل اعتماد، خوش­بینی، رضایت شغلی، امنیت شغلی و اقتصادی، اهداف کاری مشخص و مشترک، تعهد سازمانی، یادگیری سازمانی، احساس عدالت، صداقت، علاقه‌ به کار و معنی‌داربودن کار است که در 8 سطح طبقه­بندی شده است. یافته­ها نشان می­دهد که از میان مجموعه این عوامل، عامل اهداف کاری مشخص و مشترک به‌عنوان عامل زیربنایی شکل‌گیری شادی سازمانی کارکنان تشخیص داده ‌شده‌ است که به ایجاد حس عدالت در افراد در ساختار مزبور منجر شده و به‌تبع‌آن صداقت، امنیت شغلی و اقتصادی و خوش‌بینی تحقق یافته و درنهایت تعهد سازمانی پیامد نهایی آنها خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


پارسا، عبدالله؛ دهقان، نجمه و صفایی‌مقدم، مسعود (1393)، بررسی رابطه چندگانه معنویت محیط کار، شادی سازمانی و سبک‌های مدیریت تعارض در کارکنان ستادی اداره‌کل آموزش‌وپرورش استان خوزستان، نشریه پژوهش علوم انسانی، دوره پانزدهم، شماره سی‌وپنجم: 28-1.
چاوش‌باشی، فرزانه و دهقان عفیفی، ناهید (1392)، شناسایی و سنجش عوامل تأثیرگذار بر شادی سازمانی کارکنان در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، نشریه علوم رفتاری، دوره پنجم، شماره شانزدهم: 66-43.
حسن‌زاده رنگی، نرمین؛ الهیاری، تیمور؛ خسروی، یحیی؛ زائری، فرید و صارمی، مهناز (1391)، طراحی پرسشنامه شکست‌های شناختی شغلی: تعیین روایی و قابلیت اعتماد ابزار، سلامت کار ایران، دوره نه، شماره یک: 40-29.
خدابخشیان، محمد (1392)، بررسی رابطه میزان شادابی و عملکرد کارکنان (موردمطالعه: بانک انصار استان سمنان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد مدیریت منابع انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود.
سیدجوادین، سیدرضا؛ حسنقلی‌پور، طهمورث و آسترکی، سامان (2016)، بررسی تأثیر شادی بر سلامت اداری با اثر میانجی کیفیت‌زندگی‌کاری کارکنان، مطالعات رفتار سازمانی، شماره پنجم، دوره دوم: 24-1.
شریف‌زاده، فتاح؛ قربانی پاجی، عقیل و شیخ‌زاده، غنچه (2018)، تأثیر فضیلت سازمانی ادراک‌شده بر هویت‌یابی سازمانی با نقش تعدیل‌گر شادمانی سازمانی و نقش میانجی رفتار شهروندی سازمانی (مطالعه موردی: پلیس راهور)، مطالعات رفتار سازمانی، دوره هفتم، شماره سوم: 81-112.‎
شریف‌زاده، حکیم‌السادات؛ میرمحمدتبار، سیداحمد و عدلی‌پور، صمد (1396)، بررسی عوامل مؤثر بر شادی سازمانی در ایران، راهبرد فرهنگ، شماره چهلم: 180-160.
شیبانی دلویی، جهان‌رضا (1394)، شادی سازمانی، راهکارها و عوامل مؤثر بر آن، کنفرانس بین‌المللی مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی، ترکیه - استانبول، شرکت مدیران ایده‌پردازان پایتخت ایلیا.

طالبی، داوود و زاهدی، لیلا (1385)، بررسی عوامل مؤثر بر شادی کارکنان در شرکت ساپکو، فصلنامه مدیریت فردا، سال چهارم، شماره 13 و 14: 141-126.

 
طاهریان، حسین؛ فیض، داوود و حیدرخانی، زهرا (1393)، عوامل مدیریتی و سازمانی مؤثر بر شادی و شادی در دانشگاه‌ها و تأثیر آنها بر تولید علم، فصلنامهپژوهشوبرنامه‌ریزیدرآموزشعالی، دوره دو، شماره هفتادو دو: 116-99.
فانی، علی‌اصغر و آقازیارتی، مهدی (1391)، شناسایی مؤلفه‌های شادی فردی و سازمانی و سنجش وضعیت این مؤلفه‌ها، فصلنامهعلمی-پژوهشیمدیریتفرهنگ‌ سازمانی، دوره اول، شماره یازدهم: 86-69.
قلی‌پور، آرین؛ غریبی یامچی، حمیده و مرادی، ابراهیم (2016)، تأثیر نهادینه‌سازی اخلاق بر شادی و نشاط کارکنان، مطالعات رفتار سازمانی، دوره چهارم، شماره چهارم: 120-97.‎
Adnan Bataineh, K. (2019). Impact of work-life balance, happiness at work, on employee performance. International Business Research, 12(2), 99-112.
Agarwal, A., Shankar, R. & Tiwari, M.K. (2007). Modeling Agility of Supply Chain. Industrial Marketing Management, 36, 443-457.
Boehm, J. K. & Lyubomirsky, S. (2008). Does happiness promote career success? Journal of career assessment, 16(1), 101-116.
Chong, V. K. & Eggleton, I. R. (2007). The impact of reliance on incentive-based compensation schemes, information asymmetry and organisational commitment on managerial performance. Management Accounting Research, 18(3), 312-342.
Chumg, H. F., Seaton, J., Cooke, L. & Ding, W. Y. (2016). Factors affecting employees' knowledge-sharing behaviour in the virtual organisation from the perspectives of well-being and organisational behaviour. Computers in Human Behavior, 64, 432-448.
Diener, E. (2000). Subjective well-being: The science of happiness and a proposal for a national index. American psychologist, 55(1), 34.
Diener, E. & Diener, C. (1996). Most people are happy. Psychological science, 7(3), 181-185.
Diener, E., Suh, E. M., Lucas, R. E. & Smith, H. L. (1999). Subjective wellbeing: Three decades of progress. Psychological Bulletin, 125(2), 276-302.
Fernández, J. L. F., Gamez, M. A. F., De Querol Aragón, N. & Gil, A. C. (2018). Happiness at work, business behaviour and worker perceptions: A case study. Ramon Llull Journal of Applied Ethics, 8, 33–64.
Fisher, C. D. (2010). Happiness at work. International Journal of Management Reviews, 12, 384–412.
Fredrickson, B. L. & Losada, M. F. (2005). Positive affect and the complex dynamics of human flourishing. American Psychologist, 60, 678–686.
Gupta, V. (2012). Importance of being happy at work. International Journal on Research and Development: A Management Review, 1(1), 9-14.
Hales, J. & Williamson, M. G. (2010). Implicit employment contracts: The limits of management reputation for promoting firm productivity. Journal of Accounting Research, 48(1), 51-80.
Hellstrom, C. & Lapsley, I. (2016). Humour and happiness in an NPM world: Do they speak in jest? Critical Perspectives on Accounting, 37, 51-64.
Januwarsono, S. (2015). Analytical of Factors Determinants of Happiness at Work: Case Study on PT. PLN (Persero) Region Suluttenggo, Sulawesi, Indonesia. European Journal of Business and Management, 7(8), 918.
Joo, B. K. & Lee, I. (2017, August). Workplace happiness: work engagement, career satisfaction, and subjective well-being. In Evidence-based HRM: A Global Forum for Empirical Scholarship, Vol. 5, No. 2, pp. 206-221, Emerald Publishing Limited.
Kashdan, T. B., Biswas-Diener, R. & King, L. A. (2008). Reconsidering happiness: The costs of distinguishing between hedonics and eudaimonia. The Journal of Positive Psychology, 3(4), 219-233.
Kesebir, P. & Diener, E. (2009). In pursuit of happiness: Empirical answers to philosophical questions. In The science of well-being, pp. 59-74, Springer, Dordrecht.
Kornhauser, A. (1933). The technique for measuring employee attitudes. Personnel Journal, 9, 99-107.
Luthans, F. & Youssef, C. M. (2004). Human, social, and now positive psychological capital management: Investing in people for competitive advantage.
Luthans, F., Luthans, K. W. & Luthans, B.C. (2004) Positive Psychological Capital: Beyond Human and Social Capital. Business Horizons, 47, 45-50.
Mayo, E. (1924). Revery and industrial fatigue. Williams & Wilkins Company.
McMahon, D.M. (2006). Happiness: A History. New York: Atlantic Monthly Press.
Minkov, M. (2009). Predictors of differences in subjective well-being across 97 nations. Cross-Cultural Research, 43(2), 152-179.
Otake, K. (2015). Subjective happiness and autobiographical memory: Differences in the ratio of positive events and transmission as emotional expression. Personality and Individual Differences, 72, 171-176.
Putman, M.L. (1930). Improving employee relations: A plan which uses data obtained from employees. Personnel Journal, 8, 314-325.
Rego, A. & Cunha, M. P. (2009). How individualism–collectivism orientations predict happiness in a collectivistic context. Journal of Happiness Studies, 10(1), 19-35.
Remington, N. A., Fabrigar, L. R. & Visser, P. S. (2000). Reexamining the circumplex model of affect. Journal of personality and social psychology, 79(2), 286.
Rodríguez-Carvajal, R., Moreno-Jiménez, B., de Rivas-Hermosilla, S., Álvarez-Bejarano, A. & Vergel, A. I. S. (2010). Positive psychology at work: Mutual gains for individuals and organizations. Revista de Psicología del Trabajo y de las Organizaciones, 26(3), 235-253.
Russell, J. A. (1980). A circumplex model of affectJournal of personality and social psychology, 39(6), 1161.
Ryan, R. M. & Deci, E. L. (2001). On happiness and human potentials: A review of research on hedonic and eudaimonic well-being. Annual review of psychology, 52(1), 141-166.
Ryff, C.D. & Singer, B.H. (2008). Know thyself and become what you are: An eudaimonic approach to psychological wellbeing, Journal of Happiness Studies, 9: 13 – 39.
Safarzadeh, H., Soloukdar, A., Alipour, A. & Parpanchi, S. A. (2012). The Role of Emotionality and Power on Tendency to Unethical Behaviors. International Journal of Human Resource Studies, 2(4), 187.
Salas-Vallina, A., Alegre, J. & Guerrero, R. F. (2018). Happiness at work in knowledge-intensive contexts: Opening the research agenda.European research on management and business economics, 24(3), 149-159.
Salas-Vallina, A., Simone, C. & Fernández-Guerrero, R. (2018). The human side of leadership: Inspirational leadership effects on follower characteristics and happiness at work (HAW). Journal of Business Research.
Schimmack, U. (2008). The structure of subjective well-being. The science of subjective well-being, 97-123.
Seligman, M. E. P. (2002). Authentic happiness: Using the new positive psychology to realize your potential for lasting fulfillment. Nueva York, NY.
Sheldon, K. M. & Elliot, A. J. (1999). Goal striving, need satisfaction, and longitudinal well-being: the self-concordance model. Journal of personality and social psychology, 76(3), 482.
Simmons, B. L. (2014). Organizational characteristics of happy organizations. Wellbeing: A Complete Reference Guide, 1-18.
Snow, A. J. (1923). Labor turnover and mental alertness Test scores. Journal of Applied Psychology, 7(3), 285.
Soti, A., Shankar, R. & Kaushal, O. P. (2010). Modeling the enablers of Six Sigma using interpreting structural modeling. Journal of Modelling in Management, 5(2), 124-141.
Stoia, E. (2016). Happiness and well-being at work.
Sushil, S. (2012). Interpreting the Interpretive Structural Model. Global Journal of Flexible Systems Management, 13(2), 87-106.
Tosten, R., Avci, Y. E. & Sahin, E. (2018). The relations between the organizational happiness and the organizational socialization perceptions of teachers: The sample of physical education and sportEuropean Journal of Educational Research, 7(1), 151-157.
Warr, P. (2011). Work, happiness, and unhappiness. Psychology Press.
Waterman, A. S., Schwartz, S. J. & Conti, R. (2008). The implications of two conceptions of happiness (hedonic enjoyment and eudaimonia) for the understanding of intrinsic motivation. Journal of Happiness Studies, 9(1), 41-79.
Watson, D., Wiese, D., Vaidya, J. & Tellegen, A. (1999). The two general activation systems of affect: Structural findings, evolutionary considerations, and psychobiological evidence. Journal of personality and social psychology, 76(5), 820.
Wesarat, P. O., Sharif, M. Y. & Majid, A. H. A. (2015). A conceptual framework of happiness at the workplace. Asian Social Science, 11(2), 78.